Gebiedsproces transitie landelijk gebied

In de zomer van 2022 presenteerde het Rijk haar startnotitie voor het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) met daarin de doelen voor natuurherstel (met als onderliggende opgave de reductie van stikstof), water en klimaat. Dit moet per provincie leiden tot een gebiedsprogramma voor een toekomstbestendig landelijk gebied, om toe te werken naar een integrale oplossing om uit de stikstofimpasse te komen en de agrarische sector perspectief te bieden. Het Rijk heeft de provincies gevraagd op 1 juli 2023 een gebiedsprogramma aan te leveren, een zogeheten 1.0 versie, met daarin zo concreet mogelijk maatregelen. Dit is een wettelijke verplichting op grond van de wet stikstofreductie en natuurverbetering. Vervolgens moet dit leiden tot een uitgewerkt gebiedsprogramma in 2024.

Wat hebben we in Groningen tot nu toe gedaan?

September 2022 zijn we gestart met een inventarisatie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen en gesprekken met verschillende gebiedspartijen, waaronder gemeenten, waterschappen, belangenorganisaties en ketenpartners. Dit heeft geleid tot een Groningse startnotitie voor de transitie van het landelijk gebied, die Provinciale Staten op 22 februari 2023 hebben vastgesteld. Daarmee erkent onze provincie de opgaven voor het landelijk gebied. In onze startnotitie is de ambitie opgenomen het landelijk gebied toekomstbestendig te maken, met als belangrijk uitgangspunt dat de brede gebiedsprocessen, waarin er samen met de gebieden wordt toegewerkt naar een gebiedsplan, voor ons leidend zijn. De startnotitie is voor ons een basis om met de gebieden in gesprek te gaan. Ook is in de startnotitie aangegeven dat wij op 1 juli 2023 een stand-van-zaken aanleveren bij het Rijk. Op 5 juli hebben we het stand-van-zaken document (PDF PDF-bestand, 8 MB) daadwerkelijk aangeleverd. 

Waar staan we nu?

In het voorjaar zijn wij gestart met het brede gebiedsproces. Om dit proces behapbaar te houden is onze provincie opgedeeld in zeven deelgebieden, op basis van de landschappelijke identiteit. Van 1 tot en met 15 juni is er in ieder van de zeven deelgebied een inloopbijeenkomst georganiseerd. De bijeenkomsten waren bedoeld voor die zich wilde informeren over wat er in zijn of haar omgeving speelt en wie mee wil denken. De basis voor de bijeenkomsten was de startnotitie Transitie Landelijk Gebied die Provinciale Staten op 22 februari hebben vastgesteld.

Gebiedsregisseurs en verkenners

De provincie heeft per deelgebied de opdracht verleend aan een gebiedsregisseur en verkenner die het proces voor de transitie van het landelijk gebied in hun deelgebied gaan begeleiden. Zij zijn samen verantwoordelijk voor het opstellen van een deelgebiedsplan dat in de zomer 2024 in concept gereed moet zijn binnen het kader van de Startnotitie Transitie Landelijk Gebied. De gebiedsregisseurs en verkenners zijn in hun deelgebied verantwoordelijk voor zowel het proces en de communicatie daaromtrent als voor de inhoud. 

Per gebied gaat het om de volgende mensen: 

Gebied

Verkenner

Gebiedsregisseur

Contact

WesterwoldeMartha BuitenkampOlaf Slakhorstwesterwolde@provinciegroningen.nl
VeenkoloniënRieks van der WalAmarens Reitsmaveenkolonien@provinciegroningen.nl
OldambtMarja van SchieAmarens Reitsmaoldambt@provinciegroningen.nl
Gorecht  Rieks van der WalMenno van der Meergorecht@provinciegroningen.nl
Centraal Woldgebied en DuurswoldSytse KroesRonnie Vosduurswold@provinciegroningen.nl
Waddenkust en WierdenlandKees van EsMathijs Niehauswierdenwadden@provinciegroningen.nl
Zuidelijk Westerkwartier Henk KostersMaickel Burgerswesterkwartier@provinciegroningen.nl

Taakverdeling

De gebiedsregisseur, een medewerker en vertegenwoordiger van de provincie, heeft in het proces de inhoudelijke trekkersrol. De gebiedsregisseur verzorgt de ambtelijke coördinatie en heeft de taak zich in de aard, de problematiek, het netwerk en bestaande projecten van een deelgebied te verdiepen. Daarnaast organiseert de gebiedsregisseur het procesverloop, besprekingen en bijeenkomsten. Ook is hij of zij inhoudelijk aanspreekpunt voor belanghebbenden, zoals ondernemers, organisaties, waterschap en gemeenten. De verkenner heeft een iets meer onafhankelijke rol en van daaruit de taak besprekingen en bijeenkomsten voor te zitten, te zorgen voor een goed verloop van de gesprekken en een rol te spelen bij onderwerpen en situaties rondom het proces. 

Hoe gaan de gebiedsregisseurs te werk?

De gebiedsregisseurs en verkenners gaan eerst samen kijken hoe het proces naar een gebiedsplan vorm te geven. De planning is dat we het gebiedsplan eind juni 2024 gereed willen hebben voor besluitvorming in GS en PS in juli 2024. (dit is dus iets anders dan het document met de stand-van-zaken dat de provincie heeft aangeleverd bij het Rijk). Ook maken de gebiedsregisseurs en verkenners een voorstel voor hoe bestaande overlegstructuren ingezet kunnen worden en waar eventueel een nieuwe overlegstructuur nodig is. Zodra er meer duidelijkheid is over het proces en de bijbehorende planning maakt de provincie dat bekend. 

De gebiedsregisseurs en verkenners zijn gestart met de eerste gesprekken in hun eigen deelgebied. Ook is er een eerste bijeenkomst geweest met de gemeenten en waterschappen en in ieder deelgebied een inloopbijeenkomst. 

Proces (provincie - Rijk)

Als provincie hebben we met ingenieursbureau Sweco gewerkt aan een nadere concretisering van de startnotitie. Hier is ook een aantal gebiedspartijen en externe adviseurs bij betrokken. Per deelgebied zijn de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen scherper in beeld gebracht, ook via kaartmateriaal, zonder dat er al keuzes zijn gemaakt. Hierbij is voldoende ruimte voor de uiteindelijke input vanuit de gebiedsprocessen. Deze nadere concretisering helpt om het gesprek in de deelgebieden beter te kunnen voeren. Daarnaast hebben we heel globaal een begroting opgesteld, om ook het gesprek aan te kunnen gaan met het Rijk over de verdeling van de middelen.

Op 5 juli 2023 hebben we een stand-van-zaken (PDF PDF-bestand, 8 MB) aangeleverd bij het Rijk. Daarin is een nadere uitwerking van de opgaven opgenomen en is er weergegeven wat er tot nu toe is opgehaald in de gebieden. Provinciale Staten hebben ingestemd met het document. Deze stand-van-zaken bevat geen keuzes, want daar vindt juist het gesprek over plaats met de gebieden tot in het voorjaar van 2024.

Proces tot 30 september 2024

Volgens de huidige planning moeten de provincies uiterlijk 30 september 2024 een gebiedsplan aanleveren bij het Rijk. We nemen dit jaar een deel van 2024 de tijd om met de gebieden toe te werken naar passende maatregelen en een Groningse kaart. Daarbij vinden we het belangrijk dat iedereen die dat wil zijn of haar inbreng kan hebben in het gebiedsplan. Waar mogelijk gebruiken we koppelkansen met andere opgaven. Samen moet dit bijdragen aan een mooi Groningen. 

Dat is een opmaat naar het al dan niet starten van gebieds-/herinrichtingsprojecten met meer gedetailleerde planvorming en uitvoering.

Voor nu zien wij de vervolgstappen als volgt: 

Datum  

Activiteit

April 2023Gebiedsregisseurs en verkenners starten met verkennende gesprekken
Mei - juni 2023Gebiedsregisseurs en verkenners geven gebiedsproces vorm voor hun deelgebied
Juni 2023Eerste inloopbijeenkomsten in de deelgebieden - proces tot nu toe en vervolg + kennismaking opgaven deelgebieden
Juni 2023Besluitvorming over stand-van-zaken gebiedsplan door Provinciale Staten
Augustus 2023 - februari  2024Per deelgebied met gebiedspartijen toewerken naar deelgebiedsplan
Mei/juni 2024Inloopbijeenkomsten deelgebieden - opgaven, oplossingsrichtingen en maatregelen
Juli 2024Concept-gebiedsplan ter besluitvorming naar Gedeputeerde Staten en Provinciale Staten
Eind 2024Gebiedsplan naar het Rijk

 

Veelgestelde vragen

Het gebiedsplan waar we het komend jaar aan werken, is een integraal plan op provinciale schaal, waarbij onderscheid wordt gemaakt naar deelgebieden (vooral omdat de opgaven per deelgebied verschillen). Primair richt het gebiedsplan zich op de transitie van het landelijk gebied met de doelstellingen van het Nationaal Programma Landelijk Gebied voor natuurherstel/stikstof, water en klimaat. Tegelijkertijd is het perspectief voor de landbouw een belangrijk onderdeel en worden waar mogelijk slimme combinaties gezocht met andere beleidsthema's zoals recreatie en toerisme, landschap, wonen, industrie, energie en leefbaarheid. 

Er wordt gebiedsgericht (dus per deelgebied) integraal naar oplossingen gezocht voor zowel natuurherstel/stikstof, water en klimaat als eventueel andere beleidsthema's. Daarbij wordt naar verschillende sectoren gekeken. We willen toewerken naar een perspectief voor het landelijk gebied.

Doel van het Nationaal Programma Landelijk Gebied is een gezonde leefomgeving als basis voor het toekomstbestendig ontwikkelen van het landelijk gebied. Het gaat om een gezonde bodem, schoon (drink)water, en een gezonde lucht, kortom, een gezonde natuur als basis voor ons bestaan. Hiervoor is natuurherstel nodig. Dit is een voorwaarde voor economische ontwikkeling. Een voorwaarde om uit de juridische impasse te komen, zodat de vergunningverlening weer op gang kan komen. En ook voor het behoud van een landbouwsector die hieraan bijdraagt en die past binnen de grenzen en de brede welvaart en een toekomstbestendig Groninger platteland.

De doelen voor onder andere emissiereductie van stikstof, gunstige staat van instandhouding van beschermde soorten en habitattypen, broeikasgassen en waterkwaliteit.

De Europese wetgeving is leidend. Het gaat hier om de Vogel- en Habitatrichtlijn, de Kaderrichtlijn Water en (onder meer) de Europese Klimaatwet voor broeikasgassen.

Daarnaast gelden het bodem- en watersysteem als ordenende principes bij ruimtelijke planvorming.

Het komend jaar hebben de gemeenten en ook de waterschappen de rol om vanuit hun eigen kennis van het gebied en vanuit hun eigen vakgebied mee te denken in de gebiedsprocessen. Hoe aan deze rol precies invulling wordt gegeven, daarover gaan provincie, gemeenten en waterschappen de komende periode nog in gesprek.

De provincie spreekt met verschillende betrokken partijen die actief zijn in het landelijk gebied. Dit zijn belangenorganisaties uit de agrarische en de natuursector, met deskundigen op het gebied van natuurherstel, landbouw, water en klimaat en met medeoverheden, zoals de waterschappen, de gemeenten en het Rijk. Dit gebeurt via bestaande overleggen, zoals het Provinciaal Netwerk Landelijk Gebied, waar gemeenten, waterschappen, boerenorganisaties en (natuur)terrein beherende organisaties vertegenwoordigd zijn. Daarnaast sluit de provincie aan bij bestaande overleggen, zoals het portefeuillehouders-overleg van de Vereniging Groninger Gemeenten. Ook organiseert de provincie bijeenkomsten, bijvoorbeeld met experts op het gebied van landbouw en natuur en met waterschappen en gemeenten.

Ja, de provincie vindt het belangrijk dat iedereen die dat wil kan meedenken in het gebiedsplan. Het is de bedoeling dat er in mei / juni in ieder deelgebied een inloopbijeenkomst wordt georganiseerd, waar ook de inwoners voor worden uitgenodigd. Daarnaast zullen er in de loop van dit jaar meer bijeenkomsten zijn en andere mogelijkheden om mee te denken. In de eerste plaats is een vertegenwoordiging betrokken van verschillende sectoren en vervolgens grondeigenaren en gebruikers en belangenvertegenwoordigers landelijk gebied.

In de Groningse aanpak onderscheiden we zeven deelgebieden. Per deelgebied wordt er gewerkt aan een eigen plan, het deelgebiedsplan. De zeven plannen vormen de basis voor het Provinciaal Gebiedsplan Groningen dat eind juni 2024 gereed moet zijn. Op deze pagina is meer over de planning tot eind 2024 te lezen.

Contact

U kunt contact opnemen via het algemene nummer van de provincie Groningen: 050 - 316 49 11. U wordt dan doorverbonden met een medewerker die u te woord kan staan. Mailen kan ook, via tlg-stikstof@provinciegroningen.nl en naar de mailadressen voor de verschillende gebieden.