De wasbeer (Procyon lotor) en de wasbeerhond (Nyctereutes procyonoides) zijn zoogdieren die van nature niet in Nederland voorkomen. Het zijn invasieve exoten: soorten die hier door menselijk handelen terecht zijn gekomen en schadelijk kunnen zijn voor de natuur. De wasbeer komt oorspronkelijk uit Noord-Amerika, de wasbeerhond uit Oost-Azië. Beide soorten hebben zich inmiddels op meerdere plekken in Europa gevestigd en breiden zich uit.
De wasbeer is te herkennen aan zijn grijsbruine vacht, opvallende ‘masker’ rond de ogen en geringde staart. De wasbeerhond lijkt meer op een kleine, gedrongen vos met een donkere gezichtstekening, kortere poten en een ronder lichaam. Ondanks de naam is de wasbeerhond geen hond, maar een hondachtige verwant aan de vos.
Wasberen en wasbeerhonden worden soms met elkaar verward, maar er zijn duidelijke verschillen. De wasbeer is een goede klimmer, gebruikt zijn voorpoten om voedsel te ‘pakken’ en wordt vaker aangetroffen in bomen of bij bebouwing. De wasbeerhond leeft meer op de grond, graaft holen of gebruikt bestaande schuilplekken en heeft weinig klimvermogen. Ook heeft de wasbeer een duidelijk geringde staart, terwijl die bij de wasbeerhond egaal is.
Beide soorten zijn vooral ’s nachts actief (nachtactief) en worden daarom overdag maar zelden gezien. Ze leven schuw en blijven meestal verborgen, waardoor aanwezigheid vaak pas wordt ontdekt via sporen, camerabeelden of meldingen.
Wasberen en wasbeerhonden zijn alleseters en voren een risico voor de Groningse natuur. Ze eten onder andere eieren, jonge vogels, amfibieën en kleine zoogdieren eten. In Groningen is vooral de wasbeerhond een probleem, omdat deze soort nesten van weidevogels predeert, waaronder soorten die het al moeilijk hebben.
Daarnaast kunnen beide soorten ziektes en parasieten verspreiden. Dit vormt een risico voor wilde dieren, huisdieren en in sommige gevallen ook voor mensen. Omdat deze soorten hier geen natuurlijke vijanden hebben en zich goed kunnen aanpassen, kunnen ze zich relatief snel uitbreiden.
Wasberen en wasbeerhonden bereiken Nederland vooral via Duitsland, waar beide soorten al langer en in grotere aantallen aanwezig zijn. De dieren verspreiden zich op eigen kracht.
In Groningen wordt de wasbeerhond op meerdere plekken waargenomen. De wasbeer is nog zeer zeldzaam en wordt slechts incidenteel gezien. Juist daarom is het belangrijk om waarnemingen te melden.
De provincie Groningen en betrokken partijen nemen maatregelen om de vestiging en verspreiding van wasberen en wasbeerhonden te beperken. Op dit moment mogen deze soorten overdag worden bejaagd. Daarnaast wil de provincie het mogelijk maken om ook ’s nachts te jagen, omdat de dieren dan het meest actief zijn.
Ook wordt gewerkt aan de mogelijkheid om dieren te vangen met speciaal daarvoor bedoelde vallen, zodat gerichter kan worden ingegrepen. Verder wordt ingezet op betere samenwerking met Duitsland, om de verspreiding over de grens beter te monitoren en aan te pakken.
Ziet u een wasbeer of wasbeerhond in de provincie Groningen? Meld dit bij de provincie, de terreinbeheerder of via www.waarneming.nl.
Ook duidelijke foto’s of sporen, zoals pootafdrukken zijn waardevol. Met deze informatie krijgen beheerders beter inzicht in de verspreiding, en kunnen er gerichter maatregelen worden genomen.