Tijdens de bijeenkomst op 27 mei verkenden we samen wat biobased materialen zijn en welke rol zij kunnen spelen binnen de verduurzaming van erfgoed. Daarbij werd duidelijk dat biobased bouwen in relatie tot erfgoed eigenlijk minder nieuw is dan het soms lijkt. Historische gebouwen zijn vaak juist gebouwd met natuurlijke materialen zoals hout, leem, riet en vlas. De vraag is vooral hoe we deze historische bouwprincipes kunnen verbinden met de technische mogelijkheden, eisen en regelgeving van nu.
In de sessies kwamen verschillende perspectieven aan bod. De presentatie van Peter Kuindersma (
PDF-bestand, 10 MB) liet zien hoe bouwen door de tijd heen is veranderd en hoe belangrijk het is om materiaalkeuzes te verbinden aan gebruik, comfort, bouwfysica en erfgoedwaarden. De erfgoedkast van Biobased Creations maakte het onderwerp vervolgens tastbaar en nodigde uit tot gesprek over materiaalgebruik, onderhoud, authenticiteit en isolatieoplossingen.
Uit de gesprekken kwam naar voren dat de toepassing van biobased materialen in erfgoed niet alleen een technische materiaalvraag is. Voordat een materiaal gekozen wordt, moet eerst duidelijk zijn wat een gebouw nodig heeft en welke verduurzamingsmaatregelen passend zijn. Daarbij spelen erfgoedwaarden, bouwkundige staat, gebruik, comfort, regelgeving en uitvoerbaarheid allemaal een rol.
Een belangrijk knelpunt blijft onzekerheid. Veel partijen zijn nog onvoldoende bekend met de prestaties, toepassingsmogelijkheden en praktijkervaringen van biobased materialen. Daardoor worden deze oplossingen nog niet altijd vanzelfsprekend meegenomen. Tegelijkertijd zagen we ook veel kansen: meer kennisdeling, voorbeeldprojecten, ruimte voor experiment en het verbinden van erfgoedpartijen met bestaande biobased ketens in Noord-Nederland.
De belangrijkste opbrengst van de dag is dat biobased materialen een kansrijke rol kunnen spelen in de verduurzaming van erfgoed, mits ze zorgvuldig worden toegepast als onderdeel van een bredere afweging. Het vraagt om kennis, vertrouwen, samenwerking en vooral om het blijven delen van ervaringen uit de praktijk.
Als vervolg op het Erfgoedlab werken we toe naar concrete uitwerkingen van biobased principedetails voor toepassing in erfgoed. Hierbij sluiten we aan bij het voorbeeld van Building Balance voor nieuwbouw en vertalen dit naar de specifieke eisen en context van bestaande, historische gebouwen.
Voor dit traject stellen we een werkgroep samen met partners uit erfgoed, overheid en de biobased bouwketen, in samenwerking met Building Balance, BuildinG en de provincie Groningen. Deze werkgroep gaat aan de slag met het ontwikkelen van praktische, toepasbare voorbeelden die kunnen dienen als handvat en inspiratie voor de praktijk.
Met deze stap maken we de toepassing van biobased materialen in erfgoed concreter en beter toepasbaar.