In het programma NOVEX (Nationale Omgevingsvisie Extra) werken alle overheden samen aan plannen voor de inrichting van Nederland. Dit doen zij provinciebreed en via zogenaamde NOVEX-gebieden. Kijk voor meer informatie op: NOVEX | Ruimtelijke ordening Nederland

In de provincie Groningen zijn drie NOVEX-gebieden aangewezen: 

• NOVEX-gebied Groningen
• NOVEX-Regio Groningen-Assen
• NOVEX-Lelylijn

Het NOVEX-gebied Groningen is het gebied van de stad Groningen, Hoogezand-Sappemeer, Delfzijl-Appingedam, de Eemshaven, de Eems-Dollard/Waddenzee en het tussenliggend gebied. In dit deel van onze provincie speelt een veelvoud van opgaven, zoals de energietransitie, een vernieuwende en duurzame economie, het toekomstbestendig maken van het landschap, versterking van woningen als gevolg van de aardbevingsproblematiek, demografische krimp en groei en behoud van de ruimtelijke kwaliteit.

Voor het NOVEX-gebied Groningen hebben we een Ontwikkelperspectief en een Ontwikkel- en uitvoeringsagenda vastgesteld:

Ontwikkelperspectief

Het Rijk, de provincie, de waterschappen Hunze en Aa’s en Noorderzijlvest en de gemeenten Groningen, Het Hogeland, Eemsdelta en Midden-Groningen hebben een gezamenlijk Ontwikkelperspectief vastgesteld (2 juni 2025). Daarmee hebben ze één vertrekpunt om samen te werken aan de ontwikkeling van het gebied, bijvoorbeeld door de regie te voeren, kansen te benutten en ieders inzet te bepalen.

Het ontwikkelperspectief is gericht op drie thema’s (oftewel rode draden):

1. Aantrekkelijk en robuust landschap, water als levensader
2. Sterke samenleving, dorpen en steden
3. Onderscheidende clusters en netwerken (versterken economisch ecosysteem en netwerkontwikkeling)

De economische kracht (havens, industrie, kennisinstellingen), de unieke energiepositie, de groeiende stad Groningen en de agenda's van Nij Begun worden ingezet als extra katalysatoren voor de ontwikkeling van het gehele gebied.

Bekijk het Ontwikkelperspectief

Ontwikkel- en uitvoeringsprogramma

Na het Ontwikkelperspectief is de Ontwikkel- en uitvoeringsagenda vastgesteld (7 september 2026). Het document laat zien welke opgaven gebiedsbreed spelen, hoe deze samenkomen in sleutelgebieden en hoe Rijk en regio de verdere uitwerking, besluitvorming en uitvoering organiseren. 

De hoofdonderdelen zijn: 

1. Rode draden: per thema zijn programma’s, projecten en uitwerkingsvraagstukken in het gebied beschreven. Het doel hiervan is samenhang aan te brengen zodat aansturing, uitwerking en uitvoering integraal kunnen plaatsvinden, aansluitend bij de afgesproken ambities en uitgangspunten.
2. Sleutelgebieden: voor de eerste sleutelgebieden Eemshaven, Delfzijl, Duurswold en Kustzone is beschreven welke opgaven samenkomen, welke gebiedsaanpak nodig is en welke strategische afspraken gemaakt zijn. Deze uitwerking heeft een nauwe relatie met de gebiedsbrede programmering (nummer 1). In een volgende versie volgen overige gebieden.   
3. Programmasturing: om het programma op koers te houden, zijn sturing, besluitvorming en samenwerking nodig en moet de inzet van middelen, capaciteit en instrumenten georganiseerd zijn.    

De Ontwikkel- en uitvoeringsagenda heeft een eerste set uitvoeringsafspraken die in een volgende fase wordt aangevuld met investeringsafspraken. 

Bekijk de Ontwikkel- en uitvoeringsagenda