Afspraak was wind op zee en waterstof

De Eemshaven speelt al jaren een belangrijke rol in de energievoorziening van Nederland. Groningen wil die rol blijven vervullen, maar dan op een manier die past bij de toekomst van de provincie: met wind op zee, waterstof en duurzame bedrijvigheid.

In het kader van Nij Begun is met het Rijk afgesproken dat een derde van de op zee geproduceerde windenergie aanlandt in de Eemshaven. Groningen maakt daar concreet ruimte voor vrij: tweehonderd hectare in de Eemshaven is gereserveerd voor deze ontwikkeling.

Rijk komt afspraken over aanlanding niet na

Groningen heeft deze week al een zienswijze ingediend, omdat het Rijk in Groningen geen kansrijke locaties ziet voor de aanlanding van stroom vanaf zee. Daarmee dreigt een centrale afspraak uit Nij Begun buiten beeld te raken: dat een derde van de op zee geproduceerde windenergie in Groningen aanlandt.

Dat is niet alleen een gemiste kans voor de energievoorziening van Nederland, maar ook schadelijk voor het perspectief van Groningen. De provincie reserveert concreet tweehonderd hectare in de Eemshaven voor wind op zee, waterstof en duurzame bedrijvigheid. Juist die ontwikkeling moet het Rijk actief mogelijk maken. Daarom roept Groningen nogmaals op om vaart te maken met het verder uitwerken van de Tunnelroute. 

Rijk verandert opnieuw van koers

Tegelijkertijd sorteert het Rijk nu voor op de komst van twee kerncentrales in de Eemshaven, terwijl aanlanding van windenergie dus elders in Nederland terechtkomt. 

Daarmee dreigt Groningen opnieuw de dupe te worden van Haagse energiepolitiek. Dat staat haaks op de afspraken uit Nij Begun. Daarin staat herstel van vertrouwen centraal, net als het inlossen van de ereschuld na decennia gaswinning. Groningen zit bovendien nog midden in het herstel van schade en het versterken van huizen en gebouwen als gevolg van die jarenlange gaswinning. Juist daarom moet het Rijk afspraken met Groningen niet opnieuw ter discussie stellen, maar uitvoeren.

Onfatsoenlijke omgang

Vandaag, op de dag van publicatie van de Kamerbrief, heeft het Rijk Groningen overvallen met de aankondiging dat tevens voorkeursrecht wordt gevestigd op locaties in de Eemshaven en Terneuzen. Dit dwingt de grondeigenaren om bij verkoop van de grond deze eerst aan te bieden aan het Rijk. Dit belemmert andere ontwikkelingen. De provincie en de gemeenten ervaren dit als een onfatsoenlijke omgang met de regio, die het vertrouwen in een betrouwbare samenwerking ondermijnt.
 

Groningen wil geen kerncentrales

Het kabinet heeft eerder steeds aangegeven dat Groningen buiten beeld zou blijven in het locatieonderzoek naar kerncentrales. Toch wordt de Eemshaven in een Kamerbrief genoemd als meest geschikte locatie voor twee kerncentrales. Die conclusie is vooral gebaseerd op een technisch-financiële analyse van TenneT. Andere belangrijke afwegingen blijven onderbelicht. Zo blijkt uit draagvlakonderzoek in opdracht van het Rijk dat er in Groningen, anders dan in Zeeland, geen draagvlak is voor kerncentrales. Ook andere onderdelen van de milieueffectrapportage krijgen in de Kamerbrief nauwelijks aandacht.

Een kerncentrale in Groningen heeft geen democratische basis. Een meerderheid van de Groningers is tegen. Ook de Tweede Kamer, Provinciale Staten van Groningen en de gemeenteraden van Het Hogeland en Eemsdelta hebben moties aangenomen tegen de komst van een kerncentrale in Groningen.

Wél draagvlak in Zeeland

Daarbij is het opvallend dat juist in Zeeland wél draagvlak bestaat voor nieuwe kerncentrales, terwijl dat in Groningen ontbreekt. Dat verschil moet zwaar meewegen. Ook op de uitgevoerde onderzoeken valt het nodige af te dingen: de nadruk ligt sterk op technisch-financiële criteria, terwijl draagvlak, regionale ontwikkeling, bestuurlijke afspraken en de bredere effecten voor Groningen onvoldoende zijn meegewogen. Een zorgvuldige keuze vraagt om meer dan alleen de vraag waar een kerncentrale technisch en financieel het makkelijkst kan worden ingepast. 

Wind op zee en waterstof geven Groningen perspectief

Voor Groningen is het helder: geen kerncentrales, maar wind op zee en waterstof. Die afspraak hebben we met het Rijk en daar houden we het Rijk aan. Die route biedt ontwikkelkansen voor de provincie én levert een belangrijke bijdrage aan de energievoorziening van Nederland. Een kerncentrale staat die ontwikkeling in de weg.
Daarom vragen wij de Tweede Kamer om een duidelijke keuze te maken: kom de afspraken met Groningen na, kies voor aanlanding van wind op zee en waterstof in de Eemshaven, en belast Groningen niet met kerncentrales.

Proces

Het Rijk voert een projectprocedure voor het vinden van een locatie voor de bouw van twee kerncentrales. Deze procedure is gestart met de Kennisgeving voornemen en participatie, waar de Eemshaven geen onderdeel van uitmaakte. Naar aanleiding van reacties en advies van de Landsadvocaat heeft de toenmalige minister van KGG besloten om de Eemshaven toch op te nemen in de concept-Notitie Reikwijdte en Detailniveau en als locatie te onderzoeken in de Integrale Effectanalyse en planMER. De procedure bevindt zich nu in de fase voorafgaand aan het nemen van de ontwerp-voorkeursbeslissing waarin de voorkeurslocatie wordt bepaald, naar verwachting dit najaar.