De provincie Groningen kenmerkt zich door een sterke stad, Groningen, met internationale aantrekkingskracht, een reeks belangrijke regiocentra en vele levendige dorpen. De steden en dorpen vullen elkaar aan en vormen een dagelijks netwerk. In het bijzonder komt de positie naar voren van de middelgrote regionale kernen, de regiocentra, met een sterke verzorgende rol in de regio. Circa 350.000 inwoners zijn verbonden met deze kernen voor onderwijs, werk, zorg, wonen, winkelen, cultuur en als knooppunten in de bereikbaarheid.
De afgelopen jaren zijn de investeringen in de regiocentra achtergebleven. Samenhangende opgaven op het gebied van leefomgeving, wonen, economie en sociale samenhang zetten de kernen onder druk. Om hun essentiële rol te behouden en te versterken is nieuw elan en perspectief nodig. Dat vraagt om integraal investeren in brede welvaart: economische vitaliteit, leefbaarheid en ruimtelijke en sociale kwaliteit. Het is tijd voor een inhaalslag.
Het Masterplan Regiocentra is een gezamenlijke aanpak van provincie, gemeenten en Rijk. Het plan heeft als doel de dragende functie van de regiocentra te bestendigen en te versterken, zodat zij hun belangrijke rol voor inwoners en omliggende dorpen kunnen blijven vervullen. Het Masterplan bundelt bestaande plannen en nieuwe perspectieven en vertaalt deze naar samenhangende toekomstvisies. Hierbij wordt gewerkt aan thema’s zoals ruimtelijke kwaliteit, wonen en leefomgeving, voorzieningen, economische vitaliteit, mobiliteit, groenstructuren en sociale vitaliteit.
De elf regiocentra die onderdeel uitmaken van het masterplan zijn door de betrokken gemeenten geselecteerd op basis van urgentie, de omvang van de opgaven en de regionale functie van de kern. Onder het masterplan vallen de regiocentra Appingedam, Bedum, Delfzijl, HoogezandSappemeer, LeekTolbert, Nieuwe Pekela, StadskanaalMusselkanaal, Ter Apel, Uithuizen, Veendam en Winschoten.
Voor elk van deze regiocentra is een toekomstbeeld opgesteld, waarin ambities, kansen en opgaven samenkomen. Deze toekomstbeelden zijn gebaseerd op een brede analyse van de fysieke, sociale en economische opgaven en zijn tot stand gekomen in samenwerking met gemeenten, inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en deskundigen. De toekomstvisies vormen de basis voor gerichte investeringsagenda’s die aansluiten bij de specifieke identiteit en rol van elke kern binnen het provinciale netwerk en bieden concrete handvatten voor planvorming, samenwerking en uitvoering.
Voor de uitvoering van het masterplan zijn middelen beschikbaar gesteld. Twee programma’s spelen hierin een belangrijke rol: de Regio Deal Regiocentra Groningen en de Economische Agenda Nij Begun.
De Regio Deal Regiocentra vormt een belangrijke financiële impuls voor de eerste uitvoeringsstappen van het masterplan. Het Rijk stelt hiervoor 20 miljoen euro beschikbaar, aangevuld met regionale cofinanciering, waardoor in totaal 40 miljoen euro ingezet kan worden voor urgente maatregelen in de elf regiocentra.
Naast de Regio Deal maakt ook de Economische Agenda Nij Begun de uitvoering van het masterplan mogelijk. Vanuit de Economische Agenda Nij Begun is 180 miljoen euro cofinanciering beschikbaar gesteld voor de structurele versterking van de regiocentra. Dit budget ondersteunt zowel de noodzakelijke inhaalslag als langjarige investeringen in wonen, voorzieningen, leefomgeving en economische vitaliteit. Ook de regiocentra Roden, Zuidlaren en Gieten in Noord-Drenthe maken onderdeel uit van deze bredere aanpak.