Wolven in onze provincie

Wat te doen bij wolven? Wat doet de provincie en hoe zit het met schadevergoeding?

In maart 2015 is de eerste wolf waargenomen in Groningen, na afwezigheid van meer dan een eeuw. Dat was geen totale verrassing. Gelet op het herstel van de wolvenpopulatie in Duitsland hielden het Rijk en de provincies er al rekening mee dat er rondzwervende wolven in Nederland zouden opduiken. Op deze pagina leest u over het gedrag van wolven en wat u moet doen bij schade. Onderaan vindt u een overzicht van veelgestelde vragen.

Schuw

Het staat vast dat de komende jaren vaker wolven door onze provincie zullen struinen. Er is ook kans dat ze zich permanent gaan vestigen in of nabij Groningen. De meeste wolven zijn uiterst schuw en voorzichtig tegenover mensen. Waarnemingen zullen zich veelal beperken tot bewijs via prooiresten, sporen, een foto op een wildcamera of een in het verkeer doodgereden dier.

wolf

Terugkeer

Sinds de terugkeer van de wolf in Duitsland (rond 2000), bereiden wolvenpopulaties zich daar steeds verder uit. Er bevinden zich inmiddels diverse roedels (families) op ruwweg 200 kilometer afstand van de grens. Jongen verlaten na 1 tot 2 jaar hun geboorteroedel op zoek naar eigen leefgebied, vooral in het voorjaar. Wij verwachten dan ook jaarlijks bezoek van rondtrekkende wolven in Nederland. Daarnaast houden we er serieus rekening mee dat een wolf zich op termijn gaat vestigen in of nabij onze provincie. Waarnemingen van wolven kunnen worden gemeld op de website van Wolven in Nederland.

Operationeel Draaiboek Wolf

Provincies hebben gezamenlijk het Operationeel Draaiboek Wolf - Fase 1 opgesteld. Hierin hebben we bepaald hoe we omgaan met een rondtrekkende wolf. In het draaiboek staat onder andere hoe we waarnemingen vastleggen en dat de schade veroorzaakt door wolven, vergoed wordt door de provincies. We spreken van een territorium wanneer de wolf zes maanden in hetzelfde gebied verblijft. Hoe we met deze situatie om willen gaan, volgt in fase 2 van het draaiboek, waar we als provincies op dit moment mee bezig zijn.

Schade

Wolven kunnen tijdens hun tocht, naast hun natuurlijke prooien, mogelijk landbouwhuisdieren doden. Meldingen van schade moeten worden gedaan bij het BIJ12 Faunafonds, een uitvoeringsorganisatie van de gezamenlijke provincies. De schade die hierdoor ontstaat wordt vergoed. Op basis van DNA-onderzoek wordt vastgesteld of de schade veroorzaakt is door de wolf. Als dat het geval is, dan wordt de schade vergoed.

Onderzoek

Telkens als er een dood schaap of ander landbouwhuisdier wordt aangetroffen zal het BIJ12 Faunafonds DNA-monsters nemen, om te kunnen vaststellen of de wolf verantwoordelijk is voor het doden van het dier. Het DNA-materiaal kan tevens worden gebruikt om vast te stellen uit welke roedel in Duitsland de Nederlandse wolf afkomstig is.

Wolven: vraag en antwoord

  • Wat kan de provincie doen als de wolf in Groningen komt?

    De wolf is een beschermde diersoort. Als een wolf Groningen op eigen kracht bereikt, verplicht de Europese Habitatrichtlijn Nederland om de wolf wettelijk te beschermen en zijn staat van instandhouding te bevorderen. De provincie is dus verantwoordelijk voor de bescherming van de wolf en verantwoordelijk voor het vergoeden van schade die wolven aanrichten.

  • Kan de provincie niet iets doen om de wolf buiten de deur te houden?

    Provincies en het Rijk mogen geen maatregelen nemen om de wolf buiten de deur te houden. Ook als de wolf in Groningen komt, mag de provincie de wolf niet verjagen.

  • Hoe groot is de kans dat de wolf naar Groningen komt?

    Jaarlijks is er kans dat de wolf een bezoek brengt aan Groningen. Met circa 50 roedels in Duitsland gaan daar ieder jaar grof geschat 75 tot 100 jonge wolven weg uit hun roedel en op zoek naar nieuwe leefgebieden. Daarom wil de provincie Groningen zich goed voorbereiden, samen met partners, op een mogelijke komst van een of meerdere wolven. Dit doet de provincie Groningen in samenwerking met andere provincies.

  • Hoe bereidt de provincie Groningen zich voor op de komst van de wolf?

    De provincie Groningen heeft samen met de andere provincies een Draaiboek Wolf Fase 1 opgesteld. In dit draaiboek is opgenomen hoe we met rondtrekkende wolven omgaan. Zo hebben provincies BIJ12 Faunafonds (uitvoeringsorganisatie van de gezamenlijke provincies) opdracht gegeven om alle schademeldingen af te handelen en schade namens de provincies te vergoeden. Met Wolven in Nederland hebben we afgesproken dat zij alle waarnemingen verzamelen. Een waarneming van een wolf kan via hun website worden doorgegeven.

    Daarnaast werken we aan een tweede fase van het draaiboek. In dit deel wordt bepaald hoe we met wolven omgaan als een wolf zich gaat vestigen in een gebied.

  • Wat gebeurt er als de wolf naar Groningen komt?

    Als een wolf naar Groningen komt, kan dat lange tijd onopgemerkt blijven. De wolf uit maart 2015 illustreert heel goed hoe zo’n zwerftocht kan verlopen. Per dag (overwegend nacht) wordt een afstand van 25 tot wel 70 km afgelegd. Een individuele wolf kan vervolgens een vast territorium gaan vormen als deze een voldoende groot en rustig leefgebied heeft gevonden. Een volgende stap kan zijn dat er zich ergens een paartje wolven vestigt en eventueel jongen krijgt.

  • Is de wolf gevaarlijk?

    Mensen en wolven leven al eeuwen samen. Daarbij werden mensen zelden door wolven aangevallen of gedood. Wolven hebben een sterke neiging ontwikkeld om mensen te mijden. In de laatste halve eeuw zijn er onder meer in Europa en Rusland relatief weinig dodelijke aanvallen van wolven geweest. Een belangrijk deel daarvan is terug te voeren op dieren die waren besmet met hondsdolheid (rabiës). In Europa is hondsdolheid inmiddels sterk teruggedrongen. Ook ongewenste ontmoetingen tussen wolven en schaapherders komen door de veranderde Europese landbouwpraktijk nauwelijks nog voor. Verder is uit ervaringen in de Verenigde Staten duidelijk geworden dat het voeren van wolven in het wild de wolven opdringerig kan maken naar mensen. Dit is eenvoudig te voorkomen door wolven niet te voeren.

  • Wat moet je doen als je een wolf zou tegenkomen?

    De kans om in Nederland onverwacht een wolf tegen te komen is heel erg klein. Voor het geval dat toch zo zou zijn, kunnen mensen de volgende adviezen opvolgen:

    • Respecteer de wolf;
    • Neem langzaam afstand;
    • Houd eventueel de hond aan de lijn;
    • Als de wolf te dichtbij komt, luid spreken en gebaren maken;
    • Loop de wolf niet achterna;
    • Voer de wolf niet.

    Vanuit het oogpunt van wetenschap en onderzoek is het van belang om elke waarneming van een (vermeende) wolf zo goed mogelijk te documenteren (foto’s, video). Noteer de plaats van waarneming en looprichting van het dier. Hoe sneller een waarneming wordt doorgegeven hoe beter. Waarnemingen kunnen worden gemeld via de website van Wolven in Nederland en via Waarneming.nl.

  • Waar kun je terecht als je schade hebt?

    Is het vermoeden dat een wolf schade heeft aanricht? Dan kunnen de eigenaren zich wenden tot BIJ12 - Unit Faunafonds.

  • Wat wordt gedaan met de schademeldingen waarvan de wolf de vermoedelijke oorzaak is?

    Alle meldingen van schade aan vee die binnenkomen bij het BIJ12 Faunafonds worden bemonsterd zodat met DNA-onderzoek vastgesteld kan worden of het om een wolf gaat of een ander dier. Op de website van het BIJ12 Faunafonds worden de meldingen gepubliceerd.