Vraag en antwoord dualisme

Het invoeren van het dualisme betekende een ingrijpende verandering voor het provinciebestuur. De wetgeving heeft bepaald dat alle provincies in Nederland sinds 12 maart 2003 dualistisch werken.

Dualisme

  • Wat betekent dualistisch werken?

    Provinciale Staten en het college van Gedeputeerde Staten hebben elk hun eigen taken. Provinciale Staten bepalen het beleid (op hoofdlijnen) en nemen de belangrijkste beslissingen, bijvoorbeeld de vaststelling van het Provinciaal Omgevingsplan. 

    Het college van Gedeputeerde Staten vormt het dagelijks bestuur en voert alle besluiten van Provinciale Staten uit. Provinciale Staten houden zich daar (sinds de invoering van het dualisme) niet langer direct mee bezig. De Statenleden zullen zich meer op de burgers richten. De volksvertegenwoordiging komt voor hen op de eerste plaats. Omdat Statenleden meer naar de burgers en organisaties toe gaan, weten ze beter wat er leeft in de provincie. Die kennis gebruiken ze wanneer ze nieuw beleid maken. Statenleden hebben de verantwoordelijkheid om zich bij hun werk te laten leiden door het algemeen belang.

    Een gedeputeerde is niet langer tegelijkertijd Statenlid. Hij stemt niet meer mee over zijn eigen voorstellen en hoeft zijn eigen besluiten niet te controleren als Statenlid. De gedeputeerde mag - onder bepaalde voorwaarden - van buiten de provincie komen. Op die manier komen veel meer mensen in aanmerking om gedeputeerde te worden. Ook in Statencommissies waarin veel van de besluitvorming van Provinciale Staten wordt voorbereid hebben gedeputeerden geen rol meer. Het voorzitterschap wordt vervuld door een Statenlid en de gedeputeerde wordt alleen nog uitgenodigd om informatie te geven of verantwoording af te leggen over gemaakte keuzes. Door deze maatregelen ontstaat meer afstand tussen Provinciale Staten en het college van Gedeputeerde Staten en tussen de gedeputeerde en 'zijn' Statenfractie.

  • Welke mogelijkheden hebben Provinciale Staten?

    Provinciale Staten stellen vast welke doelstellingen gehaald moeten worden en controleren vervolgens of het college deze doelstellingen ook daadwerkelijk haalt. De Provinciale Staten hebben een aantal middelen om het college van Gedeputeerde Staten te controleren. Bijvoorbeeld het recht om vragen te stellen of het recht om een gedeputeerde te ontslaan. Ook kunnen de Statenleden meer gebruik maken van de hulp van ambtenaren. Daarvoor hebben zij een eigen functionaris; de griffier. Ook het “recht van onderzoek” is zo’n middel. Dat houdt in dat de Statenleden een onderzoek kunnen starten wanneer zij vermoeden dat op een bepaald gebied iets is misgegaan.

  • Wat doet het college van Gedeputeerde Staten?

    Het college van Gedeputeerde Staten zorgt voor het dagelijks bestuur in de provincie en verzorgt de uitvoering van de besluiten die door Provinciale Staten worden genomen. Een ander nieuw element is het burgerjaarverslag dat de commissaris van de Koning elk jaar moet uitbrengen. Hierin wordt aandacht besteed aan de wijze waarop de provincie met de burger omgaat.

  • Wie is 'de baas' in de provincie?

    De leden van Provinciale Staten (de Statenleden) worden direct gekozen door de burgers en zijn daarom de baas in de provincie. Provinciale Staten vertegenwoordigen de gehele bevolking van de provincie. De Staten benoemen de gedeputeerden, die samen met de commissaris van de Koning het college van Gedeputeerde Staten vormen. Het college is er voor het dagelijks bestuur van de provincie. Het college is hierover verantwoording schuldig aan Provinciale Staten. De ambtenaren helpen het college het beleid uit te voeren. Het college is verantwoordelijk voor het handelen van de ambtenaren.

    Als het college het beleid heeft uitgevoerd, controleren de Provinciale Staten de uitvoering. Als zij ontevreden zijn over de uitvoering, kunnen zij de verantwoordelijke gedeputeerde(n) ontslaan. Om Provinciale Staten te helpen bij hun vertegenwoordigende functie, het vaststellen van te behalen doelstellingen en de controle van het college is een griffier aangesteld. De commissaris van de koningin in de provincie Groningen wordt benoemd door de koningin. De commissaris van de Koning is voorzitter van Provinciale Staten en het college van Gedeputeerde Staten. Als de commissaris van de Koning er niet is wordt het voorzitterschap van Provinciale Staten overgenomen door een (door de Staten aangewezen) statenlid.