Vraag en antwoord begrippenlijst Provinciaal Bestuur

Een overzicht van voorkomende begrippen binnen de provincie

We gebruiken binnen Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten dagelijks begrippen die voor ons heel gewoon zijn. We kunnen ons voorstellen dat dit voor u minder begrijpelijk is, daarom staan de meest gebruikte begrippen, met uitleg in onderstaande lijst.

Begrippenlijst

  • Amendement (het recht van amendement)

    Een schriftelijk voorstel tot wijziging van een ontwerpbesluit dat aan de Staten is voorgelegd, bijvoorbeeld de milieuverordening. Meer lezen? Kijk bij bevoegdheden Provinciale Staten

  • Ambtelijke bijstand

    Een Statenlid heeft recht op ambtelijke bijstand. De procedure hiervoor staat beschreven in het Reglement van Orde (RvO). Met behulp van het recht op ambtelijke bijstand kan een Statenlid vragen om:

    • het verstrekken van informatie (gegevens neergelegd in schriftelijke stukken);
    • bijstand (het verzamelen en verwerken van informatie en het verlenen van hulp bij de redactionele vormgeving van voorstellen, amendementen en moties).

    Als een Statenlid ambtelijke bijstand wenst, kan hij dit aangeven bij de griffier. De griffier of een van de griffiemedewerkers verleent de ambtelijke bijstand. Ook is het mogelijk dat de provinciesecretaris een ambtenaar aanwijst die het Statenlid bijstand verleent. Wie de bijstand verleent hangt af van datgene waarvoor bijstand verleend moet worden

  • Voorstellen 'vreemd aan de orde van de dag'

    Provinciale Staten bepalen zelf hun agenda. Als één of meer leden van Provinciale Staten zelf een onderwerp op de agenda van Provinciale Staten willen plaatsen dan kan dat door het indienen van een agenderingsverzoek. Ook wel voorstel 'vreemd aan de orde van de dag' genoemd.

    Het voorstel moet schriftelijk en ondertekend worden ingediend bij de voorzitter. Het indienen moet tenminste 48 uur vóór de Statenvergadering gebeuren, waarin het voorstel aan de orde wordt gesteld. In bijzondere gevallen kan de voorzitter afwijken van de voorgeschreven termijn als de behandeling hem urgent voorkomt.

  • Statenvergaderingen

    Provinciale Staten vergaderen in de Statenzaal van het provinciehuis aan het Martinikerkhof 12 in Groningen. De Statenvergaderingen vindt keer om de vijf á zes weken plaats, in de regel op woensdag. Voor het begin van elk kalenderjaar wordt een vergaderschema van de Statenvergaderingen vastgesteld. Dit schema wordt aan de leden toegestuurd en is ook op deze website te vinden.

    Tijdens een Statenvergadering nemen de leden van Provinciale Staten besluiten over onderwerpen die op de agenda staan. Statenvergaderingen zijn openbaar. De deuren worden gesloten wanneer een tiende deel van de aanwezige leden dit verlangt of als de voorzitter dit nodig vindt. Ook in een besloten vergadering kunnen besluiten worden genomen.

  • Statenleden

    Eens in de vier jaar kiezen de inwoners van de provincie Groningen (18 jaar en ouder) de leden van Provinciale Staten. De provincie Groningen heeft 43 Statenleden. Dit aantal verschilt per provincie en is afhankelijk van het aantal inwoners dat een provincie heeft.

    Provinciale Staten hebben drie hoofdtaken:
    •Ze stellen de hoofdlijnen vast van het provinciale beleid.
    •Ze controleren of Gedeputeerde Staten (het dagelijks bestuur) het beleid goed uitvoert.
    •Ze zijn volksvertegenwoordiger.

  • Statengriffie

    De belangrijkste taak van de Statengriffie is het ondersteunen van Provinciale Staten en de door Provinciale Staten ingestelde commissies. De Statengriffie ondersteunt en adviseert Provinciale Staten bij het vervullen van haar controlerende, kaderstellende en vertegenwoordigende taak. De griffier staat aan het hoofd van de Statengriffie.

  • Statenbesluit

    Voor het totstandkomen van een besluit bij stemming wordt de volstrekte meerderheid vereist van hen die een stem hebben uitgebracht. In de regel vindt stemming bij handopsteken plaats. Een stemming is alleen geldig als meer dan de helft van het aantal leden dat zitting heeft, en zich niet van medestemmen moet onthouden, daaraan heeft deelgenomen.

  • Samenwerkingsverband Noord Nederland (SNN)

    Het SNN is een gemeenschappelijke regeling waaraan de provincies Drenthe, Fryslân en Groningen deelnemen. De regeling behartigt de belangen van de deelnemende provincies. Er zijn drie Groningse Statenleden lid van het Algemeen Bestuur van het SNN. Er wordt gemiddeld zo’n twee à drie keer per jaar
    vergaderd. Meer weten? Kijk op www.snn.nl.

  • Reglement van Orde (RvO)

    Voor de vergaderingen van Provinciale Staten en de commissies geldt het Reglement van Orde (RvO). Het reglement bevat onder andere bepalingen over de wijze van beraadslaging, de wijze van stemmen, de instrumenten van de Staten, enzovoort.

  • Regeling van werkzaamheden

    In elke vergadering regelen Provinciale Staten de werkzaamheden. Die regeling van werkzaamheden betreft onder meer:

    • vaststelling van de agenda (waaronder interpellatieverzoeken en verzoeken om verslagen van algemene overleggen op de agenda te plaatsen);

    • regeling van spreektijden;

    • benoemingen van leden en voorzitters van commissies en delegaties;

    • mededelingen over de afhandeling van moties.

  • Recht van onderzoek (enquête)

    Statenleden hebben het recht een onderzoeksvoorstel in te dienen. Dit is een voorstel van één of meer leden van Provinciale Staten tot het instellen van een onderzoek naar het door Gedeputeerde Staten of de commissaris van de Koning gevoerde bestuur. Een onderzoek wordt pas uitgevoerd als de meerderheid van de Statenleden akkoord gaat met het voorstel. Een onderzoek wordt uitgevoerd door een onderzoekscommissie. De leden van deze commissie worden door de voorzitter van Provinciale Staten benoemd.

  • Provinciesecretaris

    De provinciesecretaris ondersteunt het college van Gedeputeerde Staten en de commissaris van de Koning bij de uitoefening van hun taken. De provinciesecretaris is in de vergaderingen van het college van Gedeputeerde Staten aanwezig, maar heeft geen stemrecht. Hij kan het college wel van advies dienen.

  • Provinciale Staten

    Provinciale Staten bepalen het beleid (op hoofdlijnen) en nemen de belangrijkste beslissingen. Provinciale Staten richten zich met name op hun volksvertegenwoordigende, kaderstellende en controlerende functies. Provinciale Staten vertegenwoordigen de gehele bevolking van de provincie.
    De leden van Provinciale Staten (de Statenleden) worden direct gekozen door de burgers en staan aan het hoofd van provincie. De provincie Groningen heeft 43 statenleden.

  • Programmabegroting

    De programmabegroting is een door Provinciale Staten vastgestelde begroting en geeft in hoofdlijnen de kosten van het in de programma's opgenomen beleid van het betreffende begrotingsjaar weer.

  • Presidium

    De 11 fractievoorzitters en de commissaris van de Koning vormen gezamenlijk het Presidium. Het Presidium doet behandelvoorstellen aan Provinciale Staten en stuurt onder andere de griffier en zijn medewerkers aan en maakt een raming van uitgaven van Provinciale Staten. De griffier is als secretaris aanwezig bij het Presidium. Het Presidium vergadert in principe in de week voor de Statenvergadering, waar de behandelvoorstellen van het Presidium bij de regeling van werkzaamheden worden vastgesteld. De vergaderingen van het Presidium zijn niet openbaar.

  • Onverenigbare werkzaamheden

    In verband met de zuiverheid en onafhankelijkheid zijn de onverenigbare werkzaamheden (artikel 15 Provinciewet) van groot belang. In dit artikel staat wat een Statenlid absoluut niet mag. Een voorbeeld hiervan: een Statenlid mag niet als advocaat of adviseur in geschillen werkzaam zijn ten behoeve van de provincie of ten behoeve van de wederpartij. Ook is het verboden om direct of indirect een overeenkomst aan te gaan, waarbij werk ten behoeve van de provincie wordt aangenomen, Ook mag een Statenlid geen roerende zaken leveren of verhuren aan de provincie, behalve als dit gratis gebeurt. Het gaat in alle in artikel 15 genoemde gevallen om een te nauwe relatie met de provincie, waardoor er sprake kan zijn van belangenverstrengeling. De onafhankelijkheid moet gewaarborgd zijn.

  • Organisatiebesluit

    Het organisatiebesluit beschrijft de ambtelijke organisatie van de provincie Groningen. Gedeputeerde Staten zijn bevoegd de hoofdstructuur van de ambtelijke organisatie te bepalen. Bij veranderingen binnen een organisatorische eenheid, uitgezonderd de Statengriffie, zijn Gedeputeerde Staten bevoegd.

  • Onderzoeksvoorstel

    Statenleden hebben het recht een onderzoeksvoorstel in te dienen. Dit is een voorstel van één of meer leden van Provinciale Staten tot het instellen van een onderzoek naar het door Gedeputeerde Staten of de commissaris van de Koning gevoerde bestuur. Een onderzoek wordt pas uitgevoerd als de meerderheid van de statenleden akkoord gaat met het voorstel. Een onderzoek wordt uitgevoerd door een onderzoekscommissie. De leden van deze commissie worden door de voorzitter van Provinciale Staten benoemd.

  • Onverenigbare functies

    Onverenigbare functies (functies die Statenleden niet naast het Statenlidmaatschap mogen uitvoeren) zijn: minister, staatssecretaris, lid van de Raad van State, lid van de Algemene Rekenkamer, Nationale ombudsman, substituut-ombudsman, commissaris van de Koning, Gedeputeerde, lid van de Rekenkamer, ambtenaar of vanwege het Provinciebestuur aangesteld of daaraan ondergeschikt. Tot de categorie ambtenaren behoren niet vrijwilligers en zij die namens een wettelijke verplichting (niet beroepshalve) hulpdiensten verrichten.

  • North Sea Commission

    Samenwerkingsverband van bijna 100 regio's uit zeven landen die grenzen aan de Noordzee: Nederland, België, Duitsland, Denemarken, Noorwegen, Zweden en het Verenigd Koninkrijk.

  • Nevenfuncties

    Op grond van de Provinciewet maken de leden van Provinciale Staten openbaar welke andere functies dan het lidmaatschap van Provinciale Staten zij vervullen. De nevenfuncties staan vermeld op deze website.

  • Motie

    Een op schrift gestelde meningsuiting of verzoek met een korte en gemotiveerde verklaring. Over moties wordt gestemd. Bij een meerderheid van stemmen heeft een motie een politieke betekenis. Een motie heeft in de regel vier elementen: een inleiding, een overweging, een verzoek of oordeel en een formele afsluiting.

  • Jaarverslag

    Het jaarverslag geeft samen met de jaarrekening de verantwoording weer van de in de begroting van het afgelopen jaar opgenomen beleidsvoornemens. Het jaarverslag gaat in op de realisatie van de in de programmabegroting opgenomen beleidsvoornemens.

  • Jaarstukken

    De jaarstukken bestaan uit de jaarrekening en het jaarverslag.

  • Jaarrekening

    De jaarrekening geeft samen met het jaarverslag de verantwoording weer van de in de begroting van het afgelopen jaar opgenomen beleidsvoornemens. De jaarrekening gaat in op de realisatie van de in de programmabegroting opgenomen financiële begroting. De jaarrekening is onderdeel van de jaarstukken en bestaat uit de programmarekening, een toelichting op de balans en een toelichting op de financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting.

  • Interprovinciaal Overleg (IPO)

    Het IPO is een vereniging van en voor de provincies. De provincies zijn de leden van de vereniging en vertegenwoordigd in het Bestuur en de Algemene Vergadering. Het IPO is gevestigd in Den Haag en
    het behartigt de gezamenlijke belangen van de provincies in ‘Den Haag’ en ‘Brussel’. Ook biedt het IPO een platform aan de provincies voor het stimuleren van innovatie en de uitwisseling van kennis. Zo’n tweemaal per jaar vergadert de Algemene Vergadering van het IPO. Twee Statenleden van de provincie Groningen zijn lid van de Algemene Vergadering.

  • Interpellatie

    De leden van Provinciale Staten kunnen verantwoording van het gevoerde bestuur vragen aan het college van Gedeputeerde Staten of aan de aan de commissaris van de Koning. Zo'n verzoek bestaat uit het onderwerp en de te stellen vragen. Hiervoor is wel een meerderheid nodig in Provinciale Staten.

  • Initiatiefvoorstel

    Statenleden hebben het recht om een initiatiefvoorstel in te dienen. Door de keuze van een initiatiefvoorstel wordt een besluit aan de Staten voorgelegd met rechtsgevolgen (bijvoorbeeld het vaststellen van een regeling of verordening over een bepaald onderwerp). De vorm waarin zo'n voorstel wordt gepresenteerd, kan dezelfde zijn als die van voordrachten van Gedeputeerde Staten, dus een ontwerpbesluit met een toelichting erop.

  • Informatieplicht (actieve informatieplicht)

    Gedeputeerde Staten en de commissaris van de Koning geven alle inlichtingen die Provinciale Staten voor de uitoefening van hun taak nodig hebben (actieve informatieplicht). De in de wet opgenomen overdracht van bestuursbevoegdheden aan Gedeputeerde Staten versterkt de noodzaak van een goede informatievoorziening aan Provinciale Staten, omdat zij de uiteindelijke verantwoordelijkheid dragen voor het bestuur in de provincie.

  • Huis van de Nederlandse Provincies

    De twaalf Nederlandse provincies en het Interprovinciaal Overleg hebben in Brussel een kantoor met gemeenschappelijke faciliteiten, van waaruit gemeenschappelijke en landsdelige belangen bij de Europese instellingen worden behartigd.

  • Griffier

    De belangrijkste taak van de griffier is het terzijde staan van Provinciale Staten en de door Provinciale Staten ingestelde commissies. De griffier is aanwezig bij Statenvergaderingen en ondertekent mede besluiten die van Provinciale Staten uitgaan. De griffier functioneert als secretaris van Provinciale Staten. De griffier heeft een procesmatige rol bij het opstellen van de agenda voor Provinciale Staten. Een andere taak is het honoreren van en bemiddelen bij verzoeken om ambtelijke bijstand van Provinciale Staten of individuele Statenleden. De griffier wordt ondersteund door de Statengriffie.

  • Gedeputeerde Staten

    In elke provincie is een college van Gedeputeerde Staten, kortweg 'GS' genoemd. Gedeputeerde Staten zijn te beschouwen als het dagelijks bestuur van de provincie. In artikel 35a van de Provinciewet staat dat er ten minste drie en ten hoogste zeven Gedeputeerde Statenleden zijn.

  • Fractie

    Een (Staten)fractie is een groep Statenleden die via de kandidatenlijst van een partij gekozen is, en binnen Provinciale Staten als één organisatie opereert. Een (Staten)fractie staat onder leiding van een fractievoorzitter.

  • Eerste Kamer Verkiezingen

    De leden van de Eerste Kamer worden gekozen door de leden van alle Provinciale Staten, die op hun beurt rechtstreeks worden gekozen.

    De Statenleden komen op de dag waarop zij de Eerste Kamer kiezen bijeen in het provinciehuis en brengen in de Statenzaal hun stem uit op één van de kandidaten voor de Eerste Kamer.

    Net als bij andere verkiezingen staan de kandidaten voor de Eerste Kamer op een stembiljet; iedere partij heeft zijn eigen lijst. In de regel stemmen de Statenleden op de nummer één van hun eigen partij (als die tenminste meedoet aan de verkiezingen).

    Een stem van een Statenlid is niet overal evenveel 'waard'. Het inwonertal van de provincie wordt gedeeld door het aantal Statenleden, en dat getal wordt met honderd vermenigvuldigd. Aan de hand van deze 'stemwaarde' worden de zetels verdeeld.

    Een lager geplaatste kandidaat kan via voorkeurstemmen ook worden gekozen.

  • Dualisme

    In een dualistisch stelsel zijn de posities en bevoegdheden gescheiden. Provinciale Staten richten zich primair op de kaderstellende en controlerende functie, het college van Gedeputeerde Staten op de uitvoerende functie. De gedeputeerden zijn geen lid van Provinciale Staten. De Wet dualisering provinciebestuur is op 12 maart 2003 in werking getreden.

  • Conference of Peripheral Maritime Regions of Europe

    Moederorganisatie van de North Sea Commission die functioneert als koepel- en belangenbehartigingsorganisatie van maritieme regio's in Europa. De Conference of Peripheral Maritime Regions of Europe kent zes regionale commissies (North Sea, Baltic, Mediterranean, Atlantic Arc, Black Sea en Islands).

  • Commissies (statencommissies)

    De Statencommissies kunnen twee mogelijke activiteiten uitvoeren:

    1. voorbereiding van besluitvorming van Provinciale Staten;
    2. overleg met Gedeputeerde Staten respectievelijk de commissaris van de Koning.

     

     

  • Commissaris van de Koning

    De commissaris van de Koning is zowel rijks- als provinciaal orgaan. Zijn functie als provinciaal orgaan staat echter voorop. De commissaris van de Koning is voorzitter van Provinciale Staten en heeft daarin een adviserende stem. Van het college van Gedeputeerde Staten is hij eveneens voorzitter, maar hij is daarvan ook volwaardig lid en heeft daarin stemrecht. Als voorzitter kan de commissaris een spilfunctie vervullen binnen het provinciebestuur.

  • Collegeprogramma

    Het college geeft in een collegeprogramma de inhoudelijke invulling van belangrijke onderwerpen die in de zittingsperiode tot uitvoering moeten komen. Het gaat als regel om onderwerpen die naar het oordeel van het college politiek relevant zijn.

  • (Gedragscode) integriteit

    In 2002 is de 'Gedragscode Integriteit' vastgesteld die in 2012 geactualiseerde is. De gedragscode bevat normen over hoe bestuurders en ambtenaren in een bepaalde situatie zouden moeten handelen en regels over procedures. De gedachte achter de gedragscode is dat de burger moet kunnen vertrouwen op de (integriteit van de) overheid en dus op de bestuurders en medewerkers. Daarnaast is de gedragscode bedoeld om bestuurders en ambtenaren een houvast te bieden bij het bepalen van normen zoals onze provincie deze hanteert.

    De gedragscode is niet vrijblijvend. Zowel bestuurders als ambtenaren kunnen op naleving van deze code aangesproken worden. Wanneer zij zich er niet aan houden, kan dat gevolgen hebben voor hun functioneren en hun positie. Maar integriteit is meer dan gedragsregels. Integriteit is in de eerste plaats een kwestie van mentaliteit en bewustwording. Evenals bestuurders moeten ook ambtenaren zich er permanent van bewust zijn dat zij voor de gemeenschap werken en uit gemeenschapsgeld worden betaald.