Procedure

Wil een gemeentelijke herindeling tot stand komen dan moet de procedure Wet algemene regels herindeling (Wet Arhi) doorlopen worden. De stappen zijn als volgt:

  • stap 1 (open overleg): Het college van Gedeputeerde Staten nodigt de betreffende gemeenten uit voor een eerste ronde open overleg, en als het nodig is voor een tweede ronde open overleg. Deze fase duurt maximaal 6 maanden.
  • stap 2 (herindelingsontwerp): de provincie verwerkt de uitkomsten van het overleg en informatie over de gemeenten (onder meer het profiel, het functioneren en de opgaven) in een herindelingsontwerp. Het college van Gedeputeerde Staten stelt dat ontwerp vast.
  • stap 3 (toezending en formele procedure): het college van Gedeputeerde Staten stuurt het ontwerp naar de colleges van burgemeesters en wethouders van de betrokken gemeenten. Die leggen het ontwerp binnen twee weken ter inzage voor inwoners en andere belanghebbenden. Vervolgens hebben zij acht weken de tijd om reageren. Tijdens die periode kunnen de gemeenten informatiebijeenkomsten houden.
  • stap 4 (besluit gemeenteraden): binnen drie maanden nadat ze het ontwerp hebben ontvangen, delen de gemeenten hun besluit mee aan het college van Gedeputeerde Staten.
  • stap 5 (vaststelling herindelingsadvies): de provincie verwerkt de reacties van de gemeenten, inwoners en belanghebbenden en stelt een concept-herindelingsadvies op. Provinciale Staten behandelen het advies en stellen het vast.
  • stap 6 (toezenden aan minister): de provincie stuurt het advies naar de minister van Binnenlandse Zaken. Hierna volgt een wetsontwerp dat behandeld wordt in de ministerraad, de Raad van State, de Tweede Kamer en de Eerste Kamer.

Een herindeling vindt altijd plaats per 1 januari van het jaar dat volgt op de toestemming van het Rijk.

Van onderop

Het is de bedoeling dat de herindeling van onderop tot stand komt. Dat betekent dat gemeenten zelf het initiatief nemen hiertoe. In bijzondere gevallen ligt het initiatief tot herindelen bij de provincie. Bijvoorbeeld wanneer een gemeente kampt met bestuurlijke en financiële problemen, waardoor bepaalde taken niet meer goed uitgevoerd kunnen worden. Meer hierover is te lezen in het Beleidskader gemeentelijke herindeling 2013.

Interprovinciaal

Als er zich bij een herindeling ook een provinciale grenswijziging voordoet, is daarvoor een interprovinciale procedure nodig. In dat geval kan een Interprovinciale commissie worden ingesteld door Provinciale Staten (IPC). De IPC heeft dan de bevoegdheden van een college van Gedeputeerde Staten en nodigt de gemeenten uit voor het open overleg (zie stap 1).