Klooster Yesse in Essen
Essen is een historisch gehucht, gelegen tussen Groningen en Haren. In juli en november 2010 gingen de archeologen hier op zoek naar het rijke verleden van klooster Yesse. Het onderzoek is een initiatief geweest van de provincie Groningen en de gemeente Haren en kwam tot stand via een bijzondere samenwerking tussen dorpsbewoners en archeologen. De historische overblijfselen van het klooster zijn nu te bezichtigen in het bezoekerscentrum in Essen tijdens de open middagen.
Vrouwenklooster
Op de plek van het buurtschap Essen stond vanaf de dertiende eeuw een vrouwenklooster genaamd Yesse, dat behoorde tot de orde van de Cisterciënzers. Hier woonden vrouwen, afkomstig van rijke families uit de stad Groningen. Het klooster bood onderdak aan een school voor meisjes uit de stad, maar ook aan een verzorgingstehuis voor zieken of ouderen. De zusters van Yesse hielden zich naast hun geestelijke taken voornamelijk bezig met het beheren van de grote stukken land eromheen. Na de Reductie van Groningen in 1594, toen Stad en de Ommelanden zich samenvoegden, en het nieuwe protestantse bewind bezittingen van katholieken in beslag nam, werd het klooster verlaten. De materialen van Yesse zijn daarna nog opnieuw gebruikt voor de fundamenten van andere bouwwerken in de provincie.
-
Archeologisch bodemonderzoek in Essen
Participatieproject
De provincie en gemeenten willen burgers graag meer actief betrekken bij allerlei projecten. Dat was ook het uitgangspunt bij de archeologische opgraving in Essen. Zo konden de dorpelingen tijdens de informatieavonden, georganiseerd voorafgaand aan de opgraving, op een kaart intekenen waar zij dachten dat de archeologen interessante vondsten konden opdoen. De opgravingen vonden vooral plaats in achtertuinen van de bewoners. Zij konden de opgraving elk moment bezoeken wanneer zij wilden en discussieerden ook mee over nieuwe vondsten.
Stenen muurtje
In juli 2010 is er in Essen op meerdere locaties gegraven. Tijdens een van de eerste opgravingen stuitten de archeologen op de restanten van een stenen muurtje, hoewel het niet waarschijnlijk is dat dit een onderdeel van het klooster is geweest. Ook hebben archeologen de grond in de buurt van het bezoekerscentrum bestudeerd, waar zij met een metaaldetector oude munten en beslag van deuren aantroffen. Gevonden botresten van schapen en runderen duiden erop dat de nonnen zelfvoorzienend waren, en dat zij deze dieren hielden voor vlees, wol en melk.
Menselijke resten
Verder ontdekten de onderzoekers menselijke resten. Vooral opvallend was de vondst van een mannenskelet, gezien het feit dat Yesse een vrouwenklooster was. De archeologen vonden ook sporen van een kleine kapel. Hieraan is te zien dat Yesse niet groot geweest is. Het maakt de grote hoeveelheid land, dat om dit klooster gelegen heeft, des te opvallender. In het onderzoek kwam ook naar voren dat Yesse op een zeer dikke oude bouwlaag moet hebben gestaan, wat erop duidt dat Essen al voor de bouw van het klooster bewoond is geweest. In november 2010 zijn nog eens twee opgravingen verricht. Daarbij troffen de onderzoekers het kerkhof van het klooster aan. Uit respect voor de overledenen zijn de oude graven niet verstoord, en ook snel weer afgedekt.
Waardevol
Natuurlijk blijven er voldoende vragen over, maar de archeologen hebben toch het verleden van het buurtschap Essen goed in kaart kunnen brengen. De vele overblijfselen die de onderzoekers tijdens de opgravingen tegen zijn gekomen, tonen aan dat het gebied archeologisch zeer waardevol is. Alle interessante vondsten zullen uiteindelijk in het bezoekerscentrum van Essen te bezichtigen zijn.
Open middagen
Wilt u meer weten over klooster Yesse of de vondsten in het echt bewonderen? Tot november heeft het bezoekerscentrum open middagen. Ook buiten het seizoen kunt u Essen bezoeken. Kijk voor meer informatie op: http://www.kloosteryesse.nl/.
