Vraag en antwoord

Begrippenlijst

• Amendement (het recht van amendement)
  

  Een schriftelijk voorstel tot wijziging van een ontwerpbesluit dat aan de Staten is voorgelegd, bijvoorbeeld de milieuverordening.

• Ambtelijke bijstand
  

  In het Reglement van Orde (RvO) staat de procedure beschreven omtrent verzoeken van leden van Provinciale Staten om informatie en/of bijstand. Het gaat hierbij om:

  • het verstrekken van informatie (dat wil zeggen gegevens neergelegd in schriftelijke stukken);
  • bijstand (het verzamelen en verwerken van informatie en het verlenen van hulp bij de redactionele vormgeving van voorstellen, amendementen en moties).

  Voor informatie kan een Statenlid de griffier, de provinciesecretaris of een ambtenaar benaderen.

  Als een Statenlid ambtelijke bijstand wenst, kan hij dit aangeven bij de griffier. De griffier of één van de griffiemedewerkers verleent de ambtelijke bijstand. Ook kan de provinciesecretaris een ambtenaar verzoeken om een Statenlid bijstand te verlenen. Wie de bijstand verleent hangt af van datgene waar bijstand voor verleend moet worden.

• Voorstellen 'vreemd aan de orde van de dag'
  

  In het duale stelsel bepalen de Staten zelf hun agenda. Het college van Gedeputeerde Staten zal voorstellen aandragen. Indien één of meer leden van Provinciale Staten zelf een onderwerp op de agenda van Provinciale Staten willen plaatsen, kan dat door het indienen van een voorstel 'vreemd aan de orde van de dag'. Een dergelijk voorstel moet schriftelijk en ondertekend worden ingediend bij de voorzitter. Het indienen moet gebeuren tenminste 48 uur vóór de vergadering waarin het aan de orde zal worden gesteld. De voorzitter kan bij uitzondering afwijken van de voorgeschreven termijn indien de behandeling hem urgent voorkomt.

• Subamendement
  

  Een op schrift gesteld voorstel tot wijziging van een ingediend amendement, naar de vorm geschikt om direct te worden opgenomen in het amendement waarop het betrekking heeft.
  

• Statenvergaderingen
  

  Provinciale Staten vergaderen in de Statenzaal van het provinciehuis aan het Martinikerkhof 12 in Groningen. De vergaderingen worden één keer in de vijf á zes weken overdag gehouden, in de regel op woensdag. Voor het begin van elk kalenderjaar wordt een vergaderschema van de commissie- en Statenvergaderingen vastgesteld. Dit schema wordt aan de leden toegestuurd en is ook op deze website te vinden.

  Statenvergaderingen worden in het openbaar gehouden. De deuren worden gesloten wanneer een tiende deel van de aanwezige leden dit verlangt of als de voorzitter dit nodig acht. Ook in een besloten vergadering kunnen besluiten worden genomen.

• Statenleden
  

  Eens in de vier jaar kiezen de inwoners van de provincie Groningen (18 jaar en ouder) de leden van Provinciale Staten. De provincie Groningen heeft 43 Statenleden. Dit aantal verschilt per provincie en is afhankelijk van het aantal inwoners dat een provincie heeft.

  Statenleden richten zich sinds de invoering van het duale bestel meer op hun kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende rol. Dit laatste houdt in dat ze zich sterker op de burgers richten.

• Statengriffie
  

  De belangrijkste taak van de Statengriffie is het terzijde staan van Provinciale Staten (PS) en de door Provinciale Staten ingestelde commissies.
   
  De Statengriffie ondersteunt Provinciale Staten bij het vervullen van haar controlerende, kaderstellende en vertegenwoordigende functie . De Statengriffie houdt zich voornamelijk bezig met secretariële en procesmatige taken. Een van die procesmatige taken is het ondersteunen van Provinciale Staten bij het vormgeven aan het dualisme.
   
  De griffier staat aan het hoofd van de Statengriffie. Statenleden kunnen verzoeken om ambtelijke bijstand aan de griffier richten.

• Statenbesluit
  

  Voor het totstandkomen van een besluit bij stemming wordt de volstrekte meerderheid vereist van hen die een stem hebben uitgebracht. In de regel vindt stemming bij handopsteken plaats.
  

  Een stemming is alleen geldig indien meer dan de helft van het aantal leden dat zitting heeft, en zich niet van medestemmen moet onthouden, daaraan heeft deelgenomen.

• Samenwerkingsverband Noord Nederland (SNN)
  

  Het Samenwerkingsverband Noord Nederland is een gemeenschappelijke regeling tussen de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe, met als taak de onderlinge samenwerking tussen de bestuursorganen van deze provincies te versterken. Het algemeen bestuur en het dagelijks bestuur hebben een om de twee jaar wisselend voorzitterschap en secretariaat. De functies van voorzitter en secretaris vallen samen met die van commissaris van de koningin, respectievelijk de griffier of de secretaris van één van de deelnemende provincies.

  Het algemeen bestuur is samengesteld uit leden van Provinciale Staten (per provincie is elke fractie met een lid vertegenwoordigd) en Gedeputeerde Staten (per provincie drie leden); secretaris is de griffier van de voorzittende provincie.
  Het Dagelijks Bestuur wordt gevormd door de drie commissarissen van de koningin en twee gedeputeerden per provincie; secretaris is de provinciesecretaris van de voorzittende provincie.

  Inhoudelijk staat centraal het SNN-jaarprogramma "Kompas voor het Noorden"  (gebaseerd op het document "Kompas voor de Toekomst", waarin de visie op ruimtelijke economische ontwikkeling is verwoord).
  Het Kompas wordt jaarlijks vastgesteld door het Algemeen Bestuur van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland. Het is opgebouwd uit drie deelprogramma's:

  • ontwikkeling van de economische kernzones en versterking van de marktsector
  • ontwikkeling van de stedelijke centra
  • ontwikkeling van het landelijk gebied
• Reglement van Orde (RvO)
  

  Voor de vergaderingen van Provinciale Staten en de commissies geldt het Reglement van Orde (RvO). Het reglement bevat onder andere bepalingen over de wijze van beraadslaging, de wijze van stemmen, de instrumenten van de Staten, enzovoort.
  

• Regeling van werkzaamheden
  

  In elke vergadering regelen Provinciale Staten de werkzaamheden. Die regeling van werkzaamheden betreft onder meer:

  • vaststelling van de agenda (waaronder interpellatieverzoeken en verzoeken om verslagen van algemene overleggen op de agenda te plaatsen);
  • regeling van spreektijden;
  • benoemingen van leden en voorzitters van commissies en delegaties;
  • mededelingen over de afhandeling van moties.
• Recht van onderzoek (enquête)
  

  Statenleden hebben het recht een onderzoeksvoorstel in te dienen. Dit is een voorstel van één of meer leden van Provinciale Staten tot het instellen van een onderzoek naar het door Gedeputeerde Staten of de commissaris van de koningin gevoerde bestuur. Een onderzoek wordt pas uitgevoerd als de meerderheid van de Statenleden akkoord gaat met het voorstel. Een onderzoek wordt uitgevoerd door een onderzoekscommissie. De leden van deze commissie worden door de voorzitter van Provinciale Staten benoemd.

• Provinciesecretaris
  

  De provinciesecretaris ondersteunt het college van Gedeputeerde Staten en de commissaris van de koningin bij de uitoefening van hun taken. De provinciesecretaris is in de vergaderingen van het college van Gedeputeerde Staten aanwezig, maar heeft geen stemrecht. Hij kan het college wel van advies dienen.

• Provinciale Staten
  

  Provinciale Staten bepalen het beleid (op hoofdlijnen) en nemen de belangrijkste beslissingen. Provinciale Staten richten zich met name op hun volksvertegenwoordigende, kaderstellende en controlerende functies. Provinciale Staten vertegenwoordigen de gehele bevolking van de provincie.
  De leden van Provinciale Staten (de Statenleden) worden direct gekozen door de burgers en zijn staan aan het hoofd van provincie. De provincie Groningen heeft 43 statenleden.

• Programmabegroting
  

  De programmabegroting is een door Provinciale Staten vastgestelde begroting en geeft in hoofdlijnen de kosten van het in de programma's opgenomen beleid van het betreffende begrotingsjaar weer.

• Presidium
  

  Het Presidium is het dagelijks bestuur van Provinciale Staten en heeft bepaalde taken. De instelling ervan is een gevolg van de invoering van het dualisme. Het Presidium doet behandelvoorstellen aan Provinciale Staten en stuurt onder andere de griffier en zijn medewerkers aan en maakt een raming van uitgaven van Provinciale Staten. Het Presidium vergadert in principe in de week voor de Statenvergadering, waar de behandelvoorstellen van het Presidium bij de regeling van werkzaamheden worden vastgesteld. De vergaderingen van het Presidium zijn niet openbaar.

• Onverenigbare werkzaamheden
  

  In verband met de zuiverheid en onafhankelijkheid zijn de onverenigbare werkzaamheden (artikel 15 Provinciewet) van groot belang. In dit artikel staat wat een Statenlid absoluut niet mag. Een voorbeeld hiervan: een Statenlid mag niet als advocaat of adviseur in geschillen werkzaam zijn ten behoeve van de provincie of ten behoeve van de wederpartij. Ook is het verboden om direct of indirect een overeenkomst aan te gaan, waarbij werk ten behoeve van de provincie wordt aangenomen, Ook mag een Statenlid geen roerende zaken leveren of verhuren aan de provincie, behalve als dit gratis gebeurt. Het gaat in alle in artikel 15 genoemde gevallen om een te nauwe relatie met de provincie, waardoor er sprake kan zijn van belangenverstrengeling. De onafhankelijkheid moet gewaarborgd zijn.

• Organisatiebesluit
  

  Het organisatiebesluit beschrijft de ambtelijke organisatie van de provincie Groningen. Gedeputeerde Staten zijn bevoegd de hoofdstructuur van de ambtelijke organisatie te bepalen. Bij veranderingen binnen een organisatorische eenheid, uitgezonderd de Statengriffie, zijn Gedeputeerde Staten bevoegd.

• Onderzoeksvoorstel
  

  Statenleden hebben het recht een onderzoeksvoorstel in te dienen. Dit is een voorstel van één of meer leden van Provinciale Staten tot het instellen van een onderzoek naar het door Gedeputeerde Staten of de commissaris van de koningin gevoerde bestuur. Een onderzoek wordt pas uitgevoerd als de meerderheid van de statenleden akkoord gaat met het voorstel. Een onderzoek wordt uitgevoerd door een onderzoekscommissie. De leden van deze commissie worden door de voorzitter van Provinciale Staten benoemd.

• Onverenigbare functies
  

  Onverenigbare functies (functies die Statenleden niet naast het Statenlidmaatschap mogen uitvoeren) zijn: minister, staatssecretaris, lid van de Raad van State, lid van de Algemene Rekenkamer, Nationale ombudsman, substituut-ombudsman, commissaris van de koningin, gedeputeerde, lid van de Rekenkamer, ambtenaar of vanwege het Provinciebestuur aangesteld of daaraan ondergeschikt. Tot de categorie ambtenaren behoren niet vrijwilligers en zij die namens een wettelijke verplichting (niet beroepshalve) hulpdiensten verrichten.

• North Sea Commission
  

  Samenwerkingsverband van bijna 100 regio's uit zeven landen die grenzen aan de Noordzee: Nederland, België, Duitsland, Denemarken, Noorwegen, Zweden en het Verenigd Koninkrijk.
  

• Nieuwe Hanze Interregio
  

  Samenwerkingsverband van de provincies Groningen, Fryslân, Drenthe en Overijssel met de Duitse deelstaten Niedersachsen en Bremen. Vanuit de Nieuwe Hanze Interregio is het initiatief tot het miniprogramma Hanse Passage genomen.
  Ter versterking van de betrokkenheid van parlements- en Statenleden kent de Nieuwe Hanze Interregio sedert 1995 een "Parlementariërsforum" waarin representanten uit de parlementen van de Nieuwe Hanze Interregiopartners elkaar ontmoeten, actuele thema's bespreken en ervaringen uitwisselen.
  Zoals elke partner heeft ook Groningen twee leden (en twee plaatsvervangende leden) in het forum. 

• Nevenfuncties
  

  Op grond van de Provinciewet maken de leden van Provinciale Staten openbaar welke andere functies dan het lidmaatschap van Provinciale Staten zij vervullen. De nevenfuncties staan vermeld op deze website.

• Motie
  

  Een op schrift gestelde meningsuiting of verzoek met een korte en gemotiveerde verklaring. Over moties wordt gestemd. Bij een meerderheid van stemmen heeft een motie een politieke betekenis. Een motie heeft in de regel vier elementen: een inleiding, een overweging, een verzoek of oordeel en een formele afsluiting.

• Kompas voor het Noorden
  

  Het SNN -jaarprogramma 'Kompas voor het Noorden' is gebaseerd op het document 'Kompas voor de Toekomst', waarin de visie op ruimtelijke economische ontwikkeling is verwoord.

  Het Kompas wordt jaarlijks vastgesteld door het Algemeen Bestuur van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland en is opgebouwd uit drie deelprogramma's:

  • Ontwikkeling van de economische kernzones en versterking van de marktsector
  • Ontwikkeling van de stedelijke centra
  • Ontwikkeling van het landelijk gebied
• Klachtenregeling
  

  De klachtenregeling is voor burgers die klachten hebben over ambtenaren of bestuurders. Een klacht mag niet gaan over de inhoud van het beleid, maar bijvoorbeeld over het niet beantwoorden van brieven, of het gedrag van een bestuurder die een inspraakavond voorzit.

  Klachten over ambtenaren worden begeleid door de door Gedeputeerde Staten benoemde klachtenfunctionaris. Klachten over provinciale bestuurders komen bij de klachtencommissie; deze commissie bestaat uit vijf leden van Provinciale Staten. Indien de klager na behandeling van zijn klacht nog niet tevreden is kan hij terecht bij de Nationale Ombudsman. Meer informatie hierover vindt u bij het klachtenloket op deze site.

• Jaarverslag
  

  Het jaarverslag geeft samen met de jaarrekening de verantwoording weer van de in de begroting van het afgelopen jaar opgenomen beleidsvoornemens. Het jaarverslag gaat in op de realisatie van de in de programmabegroting opgenomen beleidsvoornemens.
  
  

• Jaarstukken
  

  De jaarstukken bestaan uit de jaarrekening en het jaarverslag.

• Jaarrekening
  

  De jaarrekening geeft samen met het jaarverslag de verantwoording weer van de in de begroting van het afgelopen jaar opgenomen beleidsvoornemens. De jaarrekening gaat in op de realisatie van de in de programmabegroting opgenomen financiële begroting. De jaarrekening is onderdeel van de jaarstukken en bestaat uit de programmarekening, een toelichting op de balans en een toelichting op de financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting.

• Interprovinciaal Overleg (IPO)
  

  De twaalf provincies werken samen in het Interprovinciaal Overleg. Belangrijk doel van het Interprovinciaal Overleg is de belangenbehartiging van de provincies bij het Rijk. De samenwerking heeft betrekking op zaken van gemeenschappelijk belang. Voor het overige behoudt elke provincie haar eigen vrijheid.
  Naast belangenbehartiging is ook de platformfunctie van grote betekenis. Het Interprovinciaal Overleg biedt provincies gelegenheid kennis en ervaringen uit te wisselen, gezamenlijke standpunten te bepalen en initiatieven te ontplooien.

  Verder behoort het tot de taken van het Interprovinciaal Overleg om een gezamenlijk arbeidsvoorwaardenbeleid voor de sector provincies te ontwikkelen en uit te voeren. Daarvoor is een bestuurscommissie (waarin alle provincies zijn vertegenwoordigd) in het leven geroepen, het Interprovinciaal Werkgeversoverleg.

• Interpellatie
  

  De leden van Provinciale Staten kunnen verantwoording van het gevoerde bestuur vragen aan de voorzitter, aan een gedeputeerde of aan Gedeputeerde Staten. Een dergelijk verzoek tot interpellatie bevat het onderwerp en de te stellen vragen.

• Initiatiefvoorstel
  

  Statenleden hebben het recht om een initiatiefvoorstel in te dienen. Door de keuze van een initiatiefvoorstel wordt een besluit aan de Staten voorgelegd met rechtsgevolgen (bijvoorbeeld het vaststellen van een regeling of verordening over een bepaald onderwerp). De vorm waarin zo'n voorstel wordt gepresenteerd, kan dezelfde zijn als die van voordrachten van Gedeputeerde Staten, dus een ontwerpbesluit met een toelichting erop.

• Informatieplicht (actieve informatieplicht)
  

  Gedeputeerde Staten en de commissaris van de koningin geven alle inlichtingen die Provinciale Staten voor de uitoefening van hun taak nodig hebben (actieve informatieplicht). De in de wet opgenomen overdracht van bestuursbevoegdheden aan Gedeputeerde Staten versterkt de noodzaak van een goede informatievoorziening aan Provinciale Staten, omdat zij de uiteindelijke verantwoordelijkheid dragen voor het bestuur in de provincie.

• Huis van de Nederlandse Provincies
  

  De twaalf Nederlandse provincies en het Interprovinciaal Overleg hebben in Brussel een kantoor met gemeenschappelijke faciliteiten, van waaruit gemeenschappelijke en landsdelige belangen bij de Europese instellingen worden behartigd.

• Griffier
  

  De belangrijkste taak van de griffier is het terzijde staan van Provinciale Staten en de door Provinciale Staten ingestelde commissies. De griffier is aanwezig bij Statenvergaderingen en medeondertekent de stukken die van Provinciale Staten uitgaan. De griffier functioneert als secretaris van Provinciale Staten. De griffier heeft een procesmatige rol bij het opstellen van de agenda voor Provinciale Staten. Een andere taak is het honoreren van en bemiddelen bij verzoeken om ambtelijke bijstand van Provinciale Staten of individuele Statenleden. De griffier wordt ondersteund door de Statengriffie.

• Gedeputeerde Staten
  

  In elke provincie is een college van Gedeputeerde Staten, kortweg 'GS' genoemd. Gedeputeerde Staten zijn te beschouwen als het dagelijks bestuur van de provincie. In artikel 35a van de Provinciewet staat dat er ten minste drie en ten hoogste zeven Gedeputeerde Statenleden zijn. Het college van Gedeputeerde Staten van Groningen bestaat voor de collegeperiode 2011-2015 uit zes gedeputeerden.

• Fractie
  

  Een (Staten)fractie is een groep Statenleden die via de kandidatenlijst van een partij gekozen is, en binnen Provinciale Staten als één organisatie opereert. Een (Staten)fractie staat onder leiding van een fractievoorzitter.

• Eerste Kamer Verkiezingen
  

  De leden van de Eerste Kamer worden gekozen door de leden van alle Provinciale Staten, die op hun beurt rechtstreeks worden gekozen.

  De Statenleden komen op de dag waarop zij de Eerste Kamer kiezen bijeen in het provinciehuis en brengen in de Statenzaal hun stem uit op één van de kandidaten voor de Eerste Kamer.

  Net als bij andere verkiezingen staan de kandidaten voor de Eerste Kamer op een stembiljet; iedere partij heeft zijn eigen lijst. In de regel stemmen de Statenleden op de nummer één van hun eigen partij (als die tenminste meedoet aan de verkiezingen).

  Een stem van een Statenlid is niet overal evenveel 'waard'. Het inwonertal van de provincie wordt gedeeld door het aantal Statenleden, en dat getal wordt met honderd vermenigvuldigd. Aan de hand van deze 'stemwaarde' worden de zetels verdeeld.

  Een lager geplaatste kandidaat kan via voorkeurstemmen ook worden gekozen.

• Dualisme
  

  In een dualistisch stelsel zijn de posities en bevoegdheden gescheiden. Provinciale Staten richten zich primair op de kaderstellende en controlerende functie, het college van Gedeputeerde Staten op de uitvoerende functie. De gedeputeerden zijn geen lid van Provinciale Staten. De Wet dualisering provinciebestuur is op 12 maart 2003 in werking getreden.

• Conference of Peripheral Maritime Regions of Europe
  

  Moederorganisatie van de North Sea Commission die functioneert als koepel- en belangenbehartigingsorganisatie van maritieme regio's in Europa. De Conference of Peripheral Maritime Regions of Europe kent zes regionale commissies (North Sea, Baltic, Mediterranean, Atlantic Arc, Black Sea en Islands).

• Commissies (statencommissies)
  

  De Statencommissies kunnen twee mogelijke activiteiten uitvoeren:

  1. voorbereiding van besluitvorming van Provinciale Staten;
  2. overleg met Gedeputeerde Staten respectievelijk de commissaris van de koningin.

  In het dualistisch stelsel is de functie van Statencommissies in essentie dezelfde als die van de plenaire Provinciale Staten; die van kaderstellend, controlerend en volksvertegenwoordigend lichaam.

• Commissaris van de Koning
  

  De commissaris van de Koning is zowel rijks- als provinciaal orgaan. Zijn functie als provinciaal orgaan staat echter voorop. De commissaris van de Koning is voorzitter van Provinciale Staten en heeft daarin een adviserende stem. Van het college van Gedeputeerde Staten is hij eveneens voorzitter, maar hij is daarvan ook volwaardig lid en heeft daarin stemrecht. Als voorzitter kan de commissaris een spilfunctie vervullen binnen het provinciebestuur.

• Comité van de Regio's
  

  Adviesorgaan van regio's en gemeenten aan de Raad van Ministers van de Europese Unie, de Europese Commissie en het Europees Parlement.

• Collegeprogramma
  

  Het college geeft in een collegeprogramma de inhoudelijke invulling van belangrijke onderwerpen die in de zittingsperiode tot uitvoering moeten komen. Het gaat als regel om onderwerpen die naar het oordeel van het college politiek relevant zijn.

• College (van Gedeputeerde Staten)
  

  In elke provincie is een college van Gedeputeerde Staten, kortweg 'GS' genoemd. Gedeputeerde Staten zijn te beschouwen als het dagelijks bestuur van de provincie. In artikel 35a van de Provinciewet staat dat er ten minste drie en ten hoogste zeven Gedeputeerde Statenleden zijn. Het college van Gedeputeerde Staten van Groningen bestaat voor de collegeperiode 2011-2015 uit zes gedeputeerden.

• (Gedragscode) integriteit
  

  In 2002 is de Gedragscode Integriteit vastgesteld. De gedragscode bevat normen over hoe bestuurders en ambtenaren in een bepaalde situatie zouden moeten handelen en regels over procedures die moeten worden gevolgd. De gedachte achter de gedragscode is dat de burger moet kunnen vertrouwen op de (integriteit van de) overheid en dus de bestuurders en medewerkers. Daarnaast is de gedragscode bedoeld om bestuurders en ambtenaren een houvast te bieden bij het bepalen van normen zoals die bij onze provincie worden gehanteerd.

  De gedragscode is niet vrijblijvend. Zowel bestuurders als ambtenaren zijn op de naleving van de code aanspreekbaar. Wanneer zij zich er niet aan houden kan dat gevolgen hebben voor hun functioneren en hun positie.

  Integriteit is echter meer dan gedragsregels. Integriteit is in de eerste plaats een kwestie van mentaliteit en bewustwording. Evenals bestuurders moeten ook ambtenaren zich er permanent van bewust zijn dat zij voor de gemeenschap werken en uit gemeenschapsgeld worden betaald. Ook aandacht voor de cultuur van onze provinciale organisatie is van belang. Die moet open zijn; een cultuur waarin men elkaar kan aanspreken op gedrag en handelen.

  Het onderwerp integriteit wordt actueel gehouden door daaraan aandacht te besteden in bijvoorbeeld het werkoverleg en de vergadering van Gedeputeerde Staten. Verder is het een vast onderwerp van bespreking in de jaargesprekken tussen leidinggevenden en medewerkers. Zo wordt het thema ingebed in de praktijk van alledag en is het bespreekbaar op alle niveaus binnen de provinciale organisatie.