Keukentafelgesprekken

>> voice-over: Agrarische ondernemers beheren het grootste deel van het landschap in de provincie Groningen. Ze leveren bovendien een grote bijdrage aan onze provinciale economie. Om nu en in de toekomst een rendabele bedrijfsvoering mogelijk te maken, is schaalvergroting onontkoombaar.

>> Ruurd Abma: Wij wilden graag een nieuwe pluimveestal bouwen in het kader van welzijnsnormen en een stukje uitbreiding. En dat was de reden dat wij een aanvraag hadden gedaan voor een nieuwe pluimveeschuur.

>> voice-over: De provincie Groningen accepteert en faciliteert deze schaalvergroting zolang ze maar verantwoord wordt ingepast in het landschap en niet leidt tot verrommeling.

>> Arnoud Garrelts: En wij zien dat de ontwikkelingen in de landbouw hele grote bedrijven met zich meebrengen en dat soort bedrijven zich heel duidelijk in het landschap manifesteren. Vaak op een manier waarvan wij het idee hebben, dat je daar ruimtelijk een heel fraai eindplaatje zou kunnen realiseren, als je daar ontwerpdeskundigheid op inzet.

>> voiceover: Aangezien elk bedrijf, elke locatie en elke situatie anders is, heeft de provincie, samen met gemeenten en welstand, de methode ontwikkeld om maatwerk te bieden aan agrarische ondernemers.

>> Peter Bijen: Toen kregen we te horen dat er een mogelijkheid bestond om deel te nemen aan het maatwerkproject En daar zijn we ingestapt. Zijn we in gesprek gegaan met de gemeente, de provincie, welstand.

>> voice-over: Ondernemers met uitbreidingsplannen melden zich in eerste instantie bij hun eigen gemeente. De gemeente beoordeelt de bouwplannen. Toetst ze aan hun eigen bestemmingsplan en verleent vervolgens vergunningen.

>> Wijbrand Havik: Iedere boer die een schuur wil bouwen, dient een bouwaanvraag in. Die wordt bouwtechnisch en hinderwetkundig getoetst. En ook op het uiterlijk aanzien. Hoe past die schuur in de situatie, in het landschap? Daar adviseren wij over, net als wanneer je een huis bouwt.

>> Gerrie Nienhuis: Belangen van landschap en dergelijke. Dat wordt gewoon steeds belangrijker. En daar kun je niet omheen. En dan is het heel zinvol om met allerlei partijen die zo'n bouwplan toetsen, om daar op voorhand mee te gaan overleggen en een bouwplan te maken, dat rekening houdt met alle belangen die spelen.

>> voice-over: Tijdens de keukentafelgesprekken zitten alle partijen samen aan één tafel, waardoor zowel de communicatie als de besluitvorming sneller, duidelijker en beter verloopt.

>> Klaas Moedt: Aan tafel zit de boer zelf uiteraard. Dat is de belangrijkste partij. De gemeente als de regisseur van het hele proces. De provincie zit erbij en welstand zit erbij. En die partijen proberen in een goed gesprek tot een optimale oplossingsrichting te komen ten aanzien van de uitbreiding van het bedrijf.

>> Bouber Schuil: Nu en dan ga je met elkaar om de tafel. En je gaat in het bedrijf lopen en kijken: wat is er aanwezig? Wat zijn nu echt plannen van de ondernemer? En op basis van de gedachten die op tafel komen, ga je met elkaar in gesprek en kijk je: hoe kun je in het belang van de ondernemer, vaak gaat het om een bouwaanvraag, hoe doe je dat op een zo goed mogelijke manier? Waar ga je de zaken neerzetten? En hoe groot mag het zijn?

>> Klaas Moedt: Ik herinner mij dan nog een beetje de boeren van vroegere tijd, die zeiden: ''Ga van mijn land af, wat moet je hier?"

>> Peter Bijen: De eerste keer, toen hij aan tafel zat, vergeet ik nooit meer. Toen begon hij te zwaaien met potloden en een stuk papier. Zo van, zo en zo moet het. En toen dacht ik: waar heeft hij het nu over? Dat was helemaal niks.

>> Michiel Oosterhagen: Nou, zo'n boer is natuurlijk in eerste instantie heel afwachtend. Zo van ik heb ze nodig, ik wil uitbreiden. Hij is natuurlijk niet juridisch volledig ondersteund. Dus hij denkt zo van we kijken wel eens even hoe dit verder gaat. Dit is een zeer afwachtende houding.

>> Peter Bijen: Ja, in het begin is het een beetje ongemakkelijk, want dan zitten er allemaal van die mannen aan tafel of vrouwen. En dan denk ik: die komen over mijn plan mee praten, zo voelt het dan.

>> Michiel Oosterhagen: En dat is iets waar die boer helemaal niet aan gewend is. Dat iemand meedenkt en laat zien dat het niet alleen gaat om bedrijfsvoering sec. Van, waar zet je die koeien neer? Maar dat het ook gaat om het uiterlijk en hoe staat het geheel? Is het een mooie boerderij? Ja, gek genoeg is de Groningse boer daar heel gevoelig voor. Die boeren zijn toch wel wat trots op hun bedrijf.

>> voice-over: Hoe verloopt een keukentafelgesprek?

>> Ruurd Abma: De landschapsarchitect van de provincie had zijn laptop mee met een soort PowerPointpresentatie, waar hij wat verschillende varianten in had gezet. Dan krijg je ook een beetje in beeld waar men naartoe wil. Daar kun je dan wat op verder borduren.

>> Klaas Moedt: Die boeren zijn goed opgeleide mensen, veelal met een academische studie. En die beseffen heel goed dat, om in Nederland te kunnen overleven, dat het erg belangrijk is dat je ook een goed maatschappelijk draagvlak verzamelt.

>> Michiel Oosterhagen: Als je gewoon vertelt: luister eens, je hebt een pracht van een bedrijf hier en in de meeste gevallen is dat ook zo, dan komen ze wat los. Dan komen de koekjes op tafel bij wijze van spreken en dan wordt het gesprek opeens anders. Zeker ook als je laat blijken dat je heel erg met hem meedenkt. En dat het er niet om gaat dat je hem gaat afwijzen, maar dat je gewoon met z'n allen probeert om, zoals ik al zei, er een heel mooi erf van te maken.

>> Peter Bijen: Het eindplaatje dat hier ligt. Dat bestaat eigenlijk uit drie, vier fasen. Fase 1 is de bouw van een ligboxenstal, een melkstal en een aantal sleufsilo's. Er zitten dus nog meer fasen achter, omdat we eigenlijk een beste tijd vooruit gekeken hebben. We proberen in ieder geval om 30, 40 jaar vooruit te kijken om te zeggen: waar is je bedrijf ruimte nodig? En kan ik mijn erf zo indelen dat het over 20 jaar ook nog logisch is? We bouwen bijvoorbeeld geen sleufsilo achter de stal, zodat ik de stal nooit meer langer kan maken. We hebben heel goed naar dat soort zaken gekeken.

>> Ruurd Abma: Als je aan de ene kant iets wilt en je vraagt het aan en je gaat aan de andere kant meewerken met een stuk inpasbaarheid, zul je zien dat je snelheid krijgt in vergunningstrajecten. Dan denk ik dat er voor twee partijen veel te winnen is. Alleen moeten wij die omslag als boeren ook maken. Daar moeten wij aan wennen dat mensen over je schouder mee gaan kijken, hoe jouw tuin ingericht gaat worden, want daar komt het dan een beetje op neer.

>> Peter Bijen: Uiteindelijk het eindresultaat, daarvan denk ik: je moet soms dat hele plan oppakken, even husselen en weer neerleggen. En uiteindelijk is het een beter plan geworden.

>> Klaas Moedt: Voor zover er sprake is van procedures, waarbij de provincie in beeld komt, kunnen we nu heel snel, bijna per kerende post de zaak terugsturen, want het is allemaal besproken. Dat is een enorme winst. Je kunt trajecten in elkaar schuiven en daardoor sneller tot resultaat komen. En ook sneller de boer bedienen in zijn belangen.

>> voice-over: Hoewel het besluitvormingsproces dankzij de keukentafelgesprekken, soepeler en sneller verloopt, betekent dat niet dat de vergunningen ook meteen verleend kunnen worden. Daarvoor gelden immers de wettelijk vastgestelde inspraak- en bezwaartermijnen.

>> Gerhard Bijen: Kijk, we hebben daar gelijk de welstandscommissie aan tafel. We hebben de provincie. We hebben de gemeente. Ja, alle partijen die je ervoor nodig bent, heb je tegelijk aan tafel. Het voelt dat je echt opschiet.

>> Arnoud Garrelts: Voor de ondernemer is het grote voordeel van een keukentafelgesprek, dat hij van te voren een beeld kan krijgen vanwaar hij op een langere termijn naartoe kan ontwikkelen. Er kan dus vaak veel meer dan men denkt. De huidige bouwblokken zijn soms te rigide. En door op een nieuwe manier te kijken naar hoe je dat bouwblok het beste zou kunnen neerleggen en daarin dan je eigen bedrijfsontwikkeling een plek te geven, kun je eigenlijk naar de toekomst toe. Meer dan dat je in eerste instantie misschien voor mogelijk hebt geacht.

>> Peter Bijen: Ja, in zoverre heb je veel meer rust in je bedrijf. Je weet waar je aan toe bent. Je weet je ontwikkelingsmogelijkheden van een bouwblok. Bij dit bouwblok vragen we ongeveer 5 hectare ruimte aan om te kunnen ondernemen. En dat is ook, zoals genoemd in allerlei fasen, ook onderverdeeld. Maar juist de ruimte om te kunnen bouwen. Dat je nu al weet waar je aan toe bent. Dat is heel prettig. Dus je weet je ondernemersruimte.

>> voice-over: Nadat alle partijen het eens zijn geworden over de uitbreidings- en inpassingsplannen, ondertekent de ondernemer een contract.

>> Arnoud Garrelts: Het enige waar de ondernemer zich aan conformeert, waartoe hij zich vastlegt, is het teken van een privaatrechtelijke overeenkomst, waarin hij aangeeft dat hij de beplanting aan zal leggen en zal onderhouden.

>> Bouber Schuil: Er wordt een contract gesloten op het moment dat er overeenstemming is over het landschapsplan, om het zo maar te zeggen. Voordat er een besluit wordt genomen, dient de ondernemer dat contract te tekenen. En in het contract staat in feite wat de inspanning is van de ondernemer ten aanzien van de landschappelijke inpassing. En daar hoort ook de tekening van de landschappelijke inpassing die hij maakt, onderdeel van uit, zodat je kunt zien wat nu precies de ingrepen zijn. En in dat contract staat dat ingrepen gerealiseerd moeten worden. En uit mijn hoofd, is het nadat de bouwvergunning is afgegeven, dat er binnen twee jaar de landschappelijke inpassing gerealiseerd moet zijn.

>> voice-over: Het eindresultaat is een groeiend en bloeiend agrarisch bedrijf in een fraai, karakteristiek Gronings landschap.

>> Klaas Moedt: Wat kost het allemaal? Dat is een typische vraag die ik zelf stel, maar een boer zeker ook vaak stelt. Dat valt allemaal heel erg mee.

>> Michiel Oosterhagen: Als je kijkt naar de verhoudingen van het uitvoeren en beheren van een groene inrichting ten opzichte van de kosten die je maakt, voor bijvoorbeeld de nieuwe schuur, dan is dat - even botweg gesteld - nog niet eens 1 procent. Om het maar even zo domweg te stellen: een beetje stevige, groene inpassing kost je misschien 5.000 euro Een stal kost een half miljoen,
500.000 euro. Dus die verhoudingen, daarvan kun je zeggen:"nu, luister eens even, je geeft nu toch 500.000 euro uit, die 5.000 euro kun je wel ergens van betalen." Ja, zegt die boer dan: "Dat doe ik wel, maar de groeten." Het is nog steeds 5.000 euro natuurlijk. Je kijkt wel in de portemonnee van zo'n man. Je beschikt daar wel over.

>> Bouber Schuil: Maar de ervaring die we nu hebben met de verschillende keukentafelgesprekken is, dat er toch best positief tegenaan gekeken wordt. Over het algemeen treffen we toch ondernemers die zeggen: "Ja, ik heb er ook wel belang bij dat mijn bedrijf er nog goed bij staat." Dat ook mensen, die daar voorbij komen, zeggen: "Hé, dat ziet er netjes uit. Dat ziet er goed uit."

>> Ruurd Abma: Als je kijkt naar de infrastructuur, je bent toch aan het bouwen, dus je bent toch met machines bezig. Natuurlijk heeft het geld gekost. Als ik kijk, misschien in z'n geheel heeft dit
15.000 euro gekost. Als ik kijk naar hoe het geheel geworden is, dan is me dat meer dan waard geweest.

>> voice-over: Als u meer wilt weten over de keukentafelgesprekken, kunt u contact opnemen met de afdeling Ruimtelijke Plannen van de provincie Groningen. Kijk voor meer informatie op:
www.provinciegroningen.nl.