Vraag en antwoord

Doel van het project RUD Groningen is het verbeteren van de kwaliteit van de taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Dit willen we bereiken door samenwerking tussen de bevoegde overheden, in dit geval alle Groninger gemeenten en de provincie Groningen. Hoe dat er uiteindelijk uit gaat zien en hoe groot zo’n organisatie wordt, hangt af van welke taken er uiteindelijk in worden ondergebracht.

De afgelopen jaren zijn verschillende onderzoeken gedaan naar toezicht en handhaving. Als  laatste heeft de Commissie Mans (Onderzoeksteam Herziening Handhavingstelsel VROM-regelgeving) in opdracht van het ministerie van het toenmalige ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) een onderzoek gedaan. Dit onderzoek ging over twee dingen:

1. De houdbaarheid van het bestaande stelsel voor handhaving en toezicht op de naleving van de regels die de rijksoverheid heeft gesteld.
2. De aanpassingen die nodig zijn voor een effectieve, efficiënte en doelgerichte handhaving van die regelgeving.

De Commissie Mans is tot de conclusie gekomen dat toezicht en handhaving nog niet op alle fronten voldoende scoort. Het is versnipperd en vrijblijvend en er is niet genoeg afstemming tussen bestuurs- en strafrecht.

Het kabinet heeft op 6 november 2008 het volgende besloten:

• het tekort aan kwaliteit bij het uitvoeren van de wetten en regels van het rijk voor de fysieke leefomgeving wordt opgelost;
• in het hele en overal in het land, dus landsdekkend, wordt gezorgd voor de mogelijkheid van regionale uitvoering van bepaalde taken die voortkomen uit bovenstaande wetten- en regels;
• er komt een betere rolverdeling tussen gemeenten en provincies door bepaalde bevoegdheden niet langer centraal te stellen;
• de afstemming tussen overheid, Openbaar Ministerie en politie wordt effectiever en efficiënter.

IPO, VNG en Unie van Waterschappen hebben aangegeven dat ze zich in grote lijnen kunnen vinden in het kabinetsstandpunt. Rijk, IPO en VNG hebben intensief overlegd en zijn 9 juni 2009 gekomen met een zogenaamde 'package deal'.

De 'package deal' beschrijft de opvatting van het Rijk, IPO, VNG en Unie van Waterschappen. De 'package deal' heeft als doel te komen tot:

• kwaliteitscriteria voor vergunningverlening, toezicht en handhaving;
• regionale uitvoering van een basistakenpakket dat bestaat uit toezicht en handhaving op de naleving van
  
  • de milieuvoorschriften zoals die staan in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo);
  • de milieuwet- en regelgeving;
  • de voorbereiding van complexe omgevingsvergunningen;

• een landelijk gestuurde organisatie voor het uitwisselen van informatie en hieraan gekoppelde bedrijfsprocessystemen voor toezicht en handhaving;
• verbetering van de afstemming tussen het bestuur én het Openbaar Ministerie en politie;
• het decentraliseren van bevoegdheden binnen de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en van het Interbestuurlijk Toezicht.

Een RUD is ondanks de bestaande en op te starten samenwerkingsverbanden nodig, omdat alleen door samenwerking voor de hele provincie aan de kwaliteitscriteria kan worden voldaan. Ook is samenwerking nodig om de kwetsbaarheid van met name specialistische taken weg te nemen. Bovendien wordt de omgeving steeds complexer en dat vraagt om meer specialistische kennis. In een gezamenlijke RUD wordt alle bestaande kennis en deskundigheid gebundeld en beter benut. Ook wordt de kwaliteit van de kennis gewaarborgd op een manier waarop alle Groninger gemeenten en de provincie er hun voordeel mee kunnen doen.

De overheid is verplicht een bepaalde basiskennis op het gebied van veiligheid, toezicht en handhaving zelf in huis te hebben en te borgen. Op die manier is de overheid niet afhankelijk van adviesbureaus. Voordeel van een RUD is bundeling van kennis en menskracht. Als iedere betrokken organisatie op zijn eigen manier uitbesteedt, blijft kennis versnipperd. Ook blijft binnen een RUD de bedrijfszekerheid gewaarborgd en een RUD werkt uiteindelijk efficiënter dan uitbesteden.

Nee, de front office blijft voor alle taken in het gemeentehuis. De gemeente is in beide gevallen opdrachtgever en kan zelf aangeven waar de vergunning wordt aangevraagd en afgegeven. Er kan op twee plekken worden gewerkt aan de vergunning (gemeentehuis en Regionale Uitvoeringsdienst).

Dat ligt aan de gemeente zelf, want die kan zelf bepalen waar de vergunning kan worden aangevraagd en afgegeven, als de vergunning maar aan de geëiste kwaliteitsnormen voldoet. De gemeente kan er dus voor kiezen dat alle vergunningen bij het gemeentelijk loket worden aangevraagd, terwijl de uitvoering bij de Regionale Uitvoeringsdienst gebeurt.

In eerste instantie gaat het om te komen tot kwaliteitsverbetering. Het ligt aan het uiteindelijk gekozen organisatiemodel of er versnippering ontstaat.

De RUD zou per 1 januari 2012 moeten starten. In Groningen is van deze deadline afgezien omdat die niet haalbaar is. We willen zorgvuldig te werk gaan om tot een door provincie en gemeenten gedragen RUD te komen. De planning is nu gericht op 1 juli 2012.

Wij denken dat 1 april 2013 mogelijk is. Ook omdat wij niet de eerste Regionale Uitvoeringsdienst zijn en wij gebruik kunnen maken van bijvoorbeeld de bedrijfsplannen en sociale plannen van andere Regionale Uitvoeringsdiensten in oprichting die er al liggen. Hoewel wij daarbij aantekenen dat het wel maatwerk is. Wij gebruiken de kennis van de andere provincies alleen voor zover deze toepasbaar is op de Groninger situatie.

De vorming van een Regionale Uitvoeringsdienst een afspraak is tussen het Rijk, Interprovinciaal Overleg, Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de Unie van Waterschappen. Afgezien daarvan zouden wij zonder samenwerking in de hele provincie tachtig extra formatieplaatsen moeten organiseren om aan de kwaliteitseisen te voldoen. Daarbij zou het gaan om een structurele ophoging. Dat is duurder dan het instellen van een Regionale Uitvoeringsdienst. Bij de vorming van de Regionale Uitvoeringsdienst wordt voldaan aan de kwalititeitscriteria voor robuustheid en er alleen sprake is van eenmalige oprichtingskosten.

Groningen liep tot maart 2011 voorop, maar zit nu in de achterhoede. In Zuid-Holland zijn inmiddels drie Regionale Uitvoeringsdiensten operationeel. Dat heeft ermee te maken dat er in deze provincie al samenwerkingsverbanden bestonden op het gebied van milieuzaken (milieudiensten). Onder andere Flevoland en Fryslân hebben inmiddels een bedrijfsplan. Voordeel van onze achterstand is dat wij gebruik kunnen maken van de kennis van de andere Regionale Uitvoeringsdienstprojecten.

Bedum maakt zich zorgen over de financiële consequenties van het vormen van afzonderlijke organisaties met een eigen overhead zoals de Regionale Uitvoeringsdienst. Wij gaan er echter van uit dat door samenwerking de kwaliteit van de uitvoering van de taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving omhoog gaat en de organisatie ervan efficiënter wordt. Volgens de financiële berekeningen is de vorming van de Regionale Uitvoeringdienst op termijn voor alle deelnemers goedkoper.

Grootegast is principieel tegen. De gemeenteraad heeft ingestemd met een raadsvoorstel waarin staat dat de gemeente principieel tegen het deelnemen aan gemeenschappelijke regelingen is. Grootegast wil echter wel op contractbasis meedoen met de Regionale Uitvoeringsdienst. In Fryslân en Noord-Holland wil een aantal gemeenten dat ook. Wij wachten af hoe de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu daar op reageert.

Deze vraag kunnen we beantwoorden als we weten hoe de RUD er uit gaat zien. Dan weten wij het aantal formatieplaatsen, de taken van de RUD, de kosten die voor de kwaliteitsverbetering nodig zijn en ook de efficiencywinst die de samenwerking op kan leveren. De kwaliteitsverbetering geldt daarbij voor de RUD én voor de organisatie die achterblijft.

Wij gaan in de volgende fases aan het werk met de inrichting van de Regionale Uitvoeringsdienst en daarbij hoort werken binnen het gestelde financiële kader in de 'Intentieverklaring takenpakket en organisatievorm Regionale Uitvoeringsdienst Groningen’.

Een RUD hoeft niet persé een organisatie te zijn op één plaats. Ook andere organisatievormen zijn denkbaar.

In het bedrijfsplan komen de organisatorische en financiële voor- en nadelen van meerdere locaties (nevenvestigingen) aan bod. De gemeenten en provincie besluiten daar vervolgens over. De besluitvorming is 1 oktober afgerond.

Klopt.

De projectgroep Regionale Uitvoeringsdienst heeft overleg met de brandweer om te kijken waarin wij wat voor elkaar kunnen betekenen. De brandweer neemt deel aan de klankbordgroep en aan het deelproject Taken en organisatie.

De criteria zijn in overleg met het Rijk, Interprovinciaal Overleg en Vereniging van Nederlandse Gemeenten door KPMG ontwikkeld. Het is dus niet zo dat het alleen een bedenksel van KPMG is. De criteria zijn daarna nog uitgebreid besproken in Groningen wat heeft geresulteerd in de Groninger maat. Dus wij werken nu met kwaliteitscriteria waaraan wij zelf nog een eigen Groninger smaak hebben gegeven.
Op dit moment worden de kwaliteitscriteria landelijk geëvalueerd. Bij die evaluatie is ook de Groningse maat ingebracht. In het voorjaar van 2012 worden de kwaliteitscriteria definitief vastgesteld.

Aan de ene kant is kwaliteit robuustheid (kwantiteit), maar kwaliteit heeft ook te maken met opleiding en competentie (kwaliteitseisen). Het bedrijfsplan gaat over de hoeveelheid formatieplaatsen en de eisen die aan de functies in de Regionale Uitvoeringsdienst worden gesteld. Dat kan betekenen dat een individuele medewerker bijgeschoold moet worden. Dat komt dan ter sprake in het individuele vervolgtraject.

Het voorstel voor een openbaar lichaam (nieuwe organisatie) lag er op 4 maart 2011 tijdens de tweede bestuursconferentie. De wethouder van Groningen gaf toen aan dat hij graag wilde laten onderzoeken of aanhaken bij een bestaande organisatie mogelijk was. Dat is toen uitgezocht. Daarna bleek dat de voors en tegens elkaar in evenwicht hielden evenals het aantal voorstanders en tegenstanders van beide varianten. Vandaar dat het heel lastig beslissen was.
Voor de volgende fasen nemen wij voldoende tijd. Het is zeker niet bedoeling om het proces af te raffelen. Er moet een goede Regionale Uitvoeringsdienst komen en er is dus draagvlak nodig en wij willen iedereen goed meenemen in een zorgvuldig proces. Daar houden wij in onze planning rekening mee.

In de basistaken zitten ook BRZO-taken. Landelijk is afgesproken dat er zes BRZO-Regionale Uitvoeringsdiensten komen. De BRZO-taken in het Noorden worden gecoördineerd vanuit de Regionale Uitvoeringsdienst Groningen. Dit heeft geen gevolgen voor de formatie. De mensen die in Drenthe en Fryslân aan die taken werken, blijven daar in dienst.

Nog niks van te zeggen. In het bedrijfsplan komt een paragraaf over huisvesting.

In het bedrijfsplan komt ook ‘automatisering en informatisering’ aan bod, standaardisering is het doel, maar voorlopig gaan wij uit van de huidige ICT-architectuur. Uitgangspunt is wel hoe je een optimale uitwisseling van gegevens tussen alle deelnemers krijgt, maar ook bijvoorbeeld met Openbaar Ministerie, politie en brandweer.
Eén van de taken van de projectgroep ‘Automatisering en informatisering’ bestaat uit een inventarisatie van wat er nu bij de gemeenten en de provincie draait aan programma’s.

De aansluiting tussen beleid en uitvoering is van groot belang. Dit is een kans, maar ook een bedreiging.

• Kans: de professionaliteit gaat omhoog door de samenwerking.
• Bedreiging: er ontstaan ‘twee werelden’.

Het gemeentelijk en provinciaal bestuur blijven bevoegd gezag en het is aan de directeur van de Regionale Uitvoeringsdienst hoe daar mee om te gaan.

Het ligt aan de inrichting van de organisatie wat er met de lokale kennis gebeurt. Op zich vloeit de kennis niet weg. Gemeente en provincie blijven bevoegd gezag en worden opdrachtgever. Als opdrachtgever van de RUD kunnen ze vragen aandacht te hebben voor de lokale situatie.
De RUD is een uitvoeringsorganisatie. De klant blijft zijn vraag stellen bij zijn of haar eigen gemeente of bij de provincie. Dat kan bijvoorbeeld via een klantencontactcentrum of de balie. De klant merkt niets van een RUD op afstand.

Er wordt een profiel gemaakt door de projectgroep Taken en organisatie voor de kwartiermaker/directeur. In april of mei start de wervingsprocedure.

De Regionale Uitvoeringsdienst wordt een openbaar lichaam op basis van een licht gemeenschappelijke regeling waarbij de medewerkers ambtenaar zijn.

Onze insteek is van-vast-naar-vast en ook de functieomvang gaat ongewijzigd over naar de Regionale Uitvoeringsdienst.

Er is een salarisgarantie, maar daarnaast hanteren een aantal organisaties verschillende rangen. Het rangenstelsel zal waarschijnlijk niet meegaan met de Regionale Uitvoeringsdienst. Wij zullen met de bonden gaan praten over wat allemaal verstaan wordt onder loon.

Er komen landelijke criteria voor reistijd. Een reistijd langer dan een half uur en maximaal anderhalf uur per enkele reis, mag geen reden zijn de functie niet aan te nemen. Er moet echter wel aandacht zijn voor de eventueel aanwezige zorgtaken van de medewerker.

De inzet zal zijn dat de verlofrechten uit de oude organisatie mee gaan naar de Regionale Uitvoeringdienst.

Graadmeter vormen de faciliteiten die wij nu inventariseren per organisatie. Daar komt een grote gemene deler uit.

Wij willen voorkomen dat wij drie verschillende rechtsposities voor de medewerkers van de Regionale Uitvoeringsdienst hebben (voor mensen die vanuit de gemeenten komen, voor mensen vanuit de provincie en voor de nieuwe medewerkers van de Regionale Uitvoeringsdienst).

Alle medewerkers blijven bij het ABP.

Daarover gaan wij niet. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) is de onderhandelaar als het daar om gaat.

Daar kunnen wij nog geen antwoord op geven. Het primaire proces zal leidend zijn in deze keuze. Welke capaciteiten hebben wij nodig om welke taken te vervullen?

Het kan zo zijn dat er in de nieuwe organisatie vacatures ontstaan, maar het kan ook zijn dat voor een aantal functies meer medewerkers beschikbaar zijn dan nodig. Mensen die niet op een goede manier in de organisatie kunnen worden ingepast, worden actief naar een andere baan, binnen of indien dat niet mogelijk is, buiten de organisatie begeleid met behulp van onder andere scholing.

Uitgangspunt is dat iedereen helemaal overgaat naar de Regionale Uitvoeringsdienst om te voorkomen dat iemand twee aanstellingen krijg. Mens volgt daarbij taak.

Wie in deeltijd werkt, blijft ook in de Regionale Uitvoeringsdienst deeltijd werken. De omvang van de functie blijft gelijk.

In principe gaan ook de ondersteunende functies over naar de RUD op grond van het uitgangspunt ‘Mens-volgt-taak’.

Bij de vorming van de Regionale Uitvoeringsdienst gaan wij uit van het principe 'Mens-volgt-taak'. In het bedrijfsplan wordt het takenpakket vastgesteld en op grond daarvan maken wij een zogenaamde productencatalogus. De basistaken van alle gemeenten en de provincie worden sowieso ondergebracht bij de Regionale Uitvoeringsdienst.

Iedere afzonderlijke deelnemer (gemeenten en provincie) is verantwoordelijk voor zijn eigen organisatie.

Mensen komen in dienst van de Regionale Uitvoeringsdienst. Het plaatsingsproces wordt opgenomen in het Sociaal Plan. Er zal geen sprake zijn van een sollicitatieplicht. Wel kunnen medewerkers, tijdens het plaatsingsproces, hun voorkeur uitspreken voor een bepaalde functie.

Dat is nooit uitgangspunt geweest. Met de vakbonden dienen hierover afspraken te worden gemaakt die worden opgenomen in het Sociaal Plan.

In principe worden alle taken en het bijbehorend functieboek beschreven in het bedrijfsplan.

Het basistakenpakket wordt in de package deal als minimaal milieutakenpakket genoemd. Het bevat milieuvergunningverlening, toezicht en handhaving van de zwaardere inrichtingen, inclusief bijbehorende specialismen. Onder milieutaken worden de overige milieutaken verstaan. Bij het Wabo-takenpakket is het pakket verder uitgebreid met bouw/kap/uitweg en dergelijke.

Als de uitvoering van het Sociaal Plan iemand onevenredig benadeelt, kan worden teruggevallen op een kapstokartikel. Een dergelijk artikel maakt het mogelijk om uitzonderingen op de regel te maken op grond van persoonlijke omstandigheden.

Iedere ondernemingsraad is verantwoordelijk voor zijn eigen organisatie en kan het advies van de Bijzondere Voorbereidingscommissie geheel of gedeeltelijk naast zich neerleggen.

Het sociale kader moet nog worden vastgesteld met de vakorganisaties. Dat overleg moet nog formeel gestalte krijgen. Wel zijn wij informeel in overleg. De sociale kaderstelling moest landelijk vormgegeven worden, maar dat is door het huidige CAO-conflict niet haalbaar. De kaderstelling is daarom naar regionaal niveau getrokken.

De opdrachtgevende organisaties zijn verantwoordelijk voor de overdracht van medewerkers van de Regionale Uitvoeringsdienst en zijn daar als het goed is mee bezig.